«Ο ΠΟΛΙΟΥΧΟΣ ΜΑΣ»

ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΚΑΤΑΡΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ
ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΝΟΡΙΑΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΝΕΟΤΗΤΟΣ

Ι. ΝΑΟΥ ΑΓ. ΣΠΥΡΙΔΩΝΟΣ
ΠΟΛΙΟΥΧΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΤΕΥΧΟΣ 36
ο
ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ – ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2022
Η εύρεση της Ιεράς εικόνος της Παναγίας Μεγαλόχαρης εν
Τήνω.
Κατά το έτος 1821 μ.Χ., η Θεοτόκος είχε χαρίσει την πρώτη
φανέρωση της θέλησής Της με την εμφάνισή της στο όνειρο ενός
απλού γέροντα κηπουρού, του μπάρμπα Μιχάλη Πολυζώη
καθοδηγώντας τον να πάει στο χωράφι του Αντωνίου Δοξαρά, να
σκάψει και να βρει το εικόνισμά της. Η προσπάθεια όμως έμεινε
άκαρπη και γρήγορα ήρθε η απογοήτευση και εγκαταλείφθηκε.
Δύο χρόνια αργότερα η Μοναχή Πελαγία (βλέπε 23 Ιουλίου) για
τρεις συνεχόμενες εβδομάδες (Κυριακή 9, 16 και 23 Ιουλίου 1822
μ.Χ.), έβλεπε στον ύπνο της την Παναγία να της ζητά να οργανώσει
ανασκαφές για να ξεθάψουν και να ανακαινίσουν τον Ναό Της που
είναι θαμμένος στον αγρό του Αντωνίου Δοξαρά, στη Χώρα. Η
Μοναχή συνοδεία της Ηγουμένης της Μονής ειδοποιεί τον
Μητροπολίτη της Τήνου Γαβριήλ, ο οποίος προσκαλεί τους
τοπικούς παράγοντες και το λαό της Τήνου στον Μητροπολιτικό
Ναό των Ταξιαρχών, παρακαλώντας τους να συνδράμουν, για το
σκοπό αυτό, όπως ο καθένας μπορούσε.
Ο λαός πρόθυμα άρχισε τις ανασκαφές στις αρχές Σεπτεμβρίου 1822

2

μ.Χ. από τις οποίες αποκαλύφθηκαν τα ερείπια παλαιού ναού του
Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου. Ωστόσο δεν βρέθηκε κανένα ίχνος
εικόνας γεγονός που επισκίασε το θετικό κλίμα και οδήγησε τον
κόσμο σιγά, σιγά στην εγκατάλειψη του εγχειρήματος.
Οι εργασίες επαναλαμβάνονται με περισσότερη οργάνωση και
πείσμα και στις 30 Ιανουαρίου 1823 μ.Χ. η αξίνα του Δημ. Βλάσση,
εθελοντή εργάτη από το χωριό Φαλατάδος, προσκρούει στο
θαυματουργό εικόνισμα του Ευαγγελισμού χωρίζοντας το στα δύο
μεταξύ της εικονιζόμενης Θεοτόκου και του Αρχαγγέλου.
Το Έθιμο «Φαναράκια»
Αστραπιαία η είδηση έφθασε σε κάθε σημείο του νησιού και αμέσως
όλοι οι Τήνιοι παράτησαν κάθε ασχολία και κατευθύνθηκαν στην
Χώρα να δουν και να προσκυνήσουν την εικόνα. Επειδή δε θα τους
προλάβαινε η νύχτα στο δρόμο, όλοι πήραν μαζί τους και από ένα
λαδοφάναρο.
Έτσι εκείνη τη νύχτα όλες οι στράτες και τα μονοπάτια του νησιού
γέμισαν φώτα καθώς στη σειρά μέσα στο σκοτάδι – σε τριάντα
χιλιάδες υπολογίζονται οι κάτοικοι της Τήνου μαζί με τους
πρόσφυγες από τα ελληνικά νησιά εκείνα τα χρόνια - κατέβαιναν οι
Τήνιοι από τα χωριά και τις εξοχές στη Χώρα, η οποία σημειωτέον
είχε εγκαταλειφθεί λόγω επιδημίας.
Το γεγονός της πάμφωτης νύχτας αποτυπώθηκε βαθειά στη μνήμη
των Τηνίων και έκτοτε, μαζί με τον εορτασμό της ευρέσεως της
εικόνας και τις λαμπρές εκδηλώσεις της εκκλησίας καθιερώθηκε να
εορτάζεται και με λαμπαδηφορία όπου συμμετέχουν όλοι οι Τήνιοι.
Πηγή: www.saint.gr

3
Η εορτή των Αγίων τριών Ιεραρχών

Ὁμοῦ δίκαιον τρεῖς σέβειν Ἑωσφόρους,
Φῶς τρισσολαμπὲς πηγάσαντες ἐν βίῳ.
Κοινὸν τὸν ὕμνον προσφέρειν πάντας θέμις,
Τοῖς ἐκχέασι πᾶσι κοινὴν τὴν χάριν.
Ἔαρ χελιδὼν οὐ καθίστησι μία·
Αἱ τρεῖς ἀηδόνες δὲ τῶν ψυχῶν ἔαρ.
Τὴν μὲν νοητὴν ἡ Τριὰς λάμπει κτίσιν,
Τριάς γε μὴν αὕτη δὲ τὴν ὁρωμένην.
Ἀπώλεσαν μὲν οἱ πάλαι Θεοῦ σέβας,
Ἐξ Ἡλίου τε καὶ Σελήνης ἀφρόνως·
Κὰλλoς γὰρ αὐτῶν θαυμάσαντες καὶ τάχος,
Ὥσπερ θεοῖς προσῆγον οὐκ ὀρθῶς σέβας.
Ἐκ τῶν τριῶν τούτων δὲ φωστήρων πάλιν,
Ἡμεῖς ἀνηνέχθημεν εἰς Θεοῦ σέβας,
Κάλλει βίου γάρ, τῇ τε πειθοῖ τῶν λόγων,
Πείθουσι πάντας τὸν μόνον Κτίστην σέβειν.
Κτίσιν συνιστᾷ τὴν δὲ τὴν ὁρωμένην,
Τὸ Πῦρ, Ἀήρ, Ὕδωρ τε, καὶ Γῆς ἡ φύσις.
Οἱ δ ̓ αὖ συνιστῶντές τε κόσμον τὸν μέγαν,
Τὴν πρὸς Θεόν τε Πίστιν, ὡς ἄλλην κτίσιν
Στοιχειακῆς φέρουσι Τριάδος τύπον.
Μέλει γὰρ αὐτοῖς οὐδενὸς τῶν γηΐνων,
Καὶ γήϊνον νοῦν ἔσχον οὐδὲν ἐν λόγοις.
Ὁ Γρηγόριος γὰρ πῦρ πνέει νοῦς τὸν λόγον,
Πρὸς ὕψος αὖ πείθοντα πάντα ἐκτρέχειν.
Τοῖς λιποθυμήσασι δ ̓ ἐκ παθῶν πάλιν,
Ἀναπνοὴ τις οἱ Βασιλείου λόγοι.
Μιμούμενος δὲ τὴν ῥοὴν τῶν ὑδάτων,
Ὁ καρδίαν τε καὶ στόμα χρυσοῦς μόνος,
Τοὺς ἐκτακέντας ἐκ παθῶν ἀναψύχει.
Οὕτω πρὸς ὕψος τὴν βροτῶν πᾶσαν φύσιν,
Ἐκ τῆς χθονὸς φέρουσι τοῖς τούτων λόγοις.
Λάμψεν ἑνὶ τριακοστῇ χρυσοτρισήλιος αἴγλη.

4

Η αιτία για την εισαγωγή της εορτής των Τριών Ιεραρχών στην
Εκκλησία είναι το εξής γεγονός:
Κατά τους χρόνους της βασιλείας του Αλεξίου του Κομνηνού (1081
- 1118 μ.Χ.), ο οποίος διαδέχθηκε στη βασιλική εξουσία τον
Νικηφόρο Γ’ τον Βοτενειάτη (1078 - 1081 μ.Χ.), έγινε στην
Κωνσταντινούπολη φιλονικία ανάμεσα σε λόγιους και ενάρετους
άνδρες. Άλλοι θεωρούσαν ανώτερο τον Μέγα Βασίλειο (βλέπε 1
Ιανουαρίου), χαρακτηρίζοντάς τον μεγαλοφυΐα και υπέροχη
φυσιογνωμία. Άλλοι τοποθετούσαν ψηλά τον ιερό Χρυσόστομο
(βλέπε 13 Νοεμβρίου) και τον θεωρούσαν ανώτερο από τον Μέγα
Βασίλειο και τον Γρηγόριο και, τέλος, άλλοι, προσκείμενοι στον
Γρηγόριο τον Θεολόγο (βλέπε 25 Ιανουαρίου), θεωρούσαν αυτόν
ανώτερο από τους δύο άλλους, δηλαδή από τον Βασίλειο και τον
Χρυσόστομο. Η φιλονικία αυτή είχε σαν αποτέλεσμα να διαιρεθούν
τα πλήθη των Χριστιανών και άλλοι ονομάζονταν «Ιωαννίτες»,
άλλοι «Βασιλείτες» και άλλοι «Γρηγορίτες».
Στην έριδα αυτή έθεσε τέλος ο Μητροπολίτης Ευχαΐτων, Ιωάννης ο
Μαυρόπους. Αυτός, κατά την διήγηση του Συναξαριστή, είδε σε
οπτασία τους μέγιστους αυτούς Ιεράρχες, πρώτα καθένα χωριστά
και στη συνέχεια και τους τρεις μαζί. Αυτοί του είπαν: «Εμείς, όπως
βλέπεις, είμαστε ένα κοντά στον Θεό και τίποτε δεν υπάρχει που να
μας χωρίζει ή να μας κάνει να αντιδικούμε. Όμως, κάτω από τις
ιδιαίτερες χρονικές συγκυρίες και περιστάσεις που βρέθηκε ο
καθένας μας, κινούμενοι και καθοδηγούμενοι από το Άγιο Πνεύμα,
γράψαμε σε συγγράμματα και με τον τρόπο του ο καθένας,
διδασκαλίες που βοηθούν τους ανθρώπους να βρουν τον δρόμο της
σωτηρίας. Επίσης, τις βαθύτερες θείες αλήθειες, στις οποίες
μπορέσαμε να διεισδύσουμε με το φωτισμό του Αγίου Πνεύματος,
τις συμπεριλάβαμε σε συγγράμματα που εκδώσαμε. Και ανάμεσά
μας δεν υπάρχει ούτε πρώτος, ούτε δεύτερος, αλλά, αν πεις τον ένα,
συμπορεύονται δίπλα του και οι δύο άλλοι. Σήκω, λοιπόν, και δώσε
εντολή στους φιλονικούντες να σταματήσουν τις έριδες και να
πάψουν να χωρίζονται για εμάς. Γιατί εμείς, και στην επίγεια ζωή
που είμασταν και στην ουράνια που μεταβήκαμε, φροντίζαμε και
φροντίζουμε να ειρηνεύουμε και να οδηγούμε σε ομόνοια τον
κόσμο. Και όρισε μία ημέρα να εορτάζεται από κοινού η μνήμη μας

5

και καθώς είναι χρέος σου, να ενεργήσεις να εισαχθεί η εορτή στην
Εκκλησία και να συνταχθεί η ιερή ακολουθία. Ακόμη ένα χρέος σου,
να παραδόσεις στις μελλοντικές γενιές ότι εμείς είμαστε ένα για τον
Θεό. Βεβαίως και εμείς θα συμπράξουμε για τη σωτηρία εκείνων
που θα εορτάζουν τη μνήμη μας, γιατί έχουμε και εμείς παρρησία
ενώπιον του Θεού».
Έτσι ο Επίσκοπος Ευχαΐτων Ιωάννης ανέλαβε τη συμφιλίωση των
διαμαχόμενων μερίδων, συνέστησε την εορτή της 30ης Ιανουαρίου
και συνέγραψε και κοινή Ακολουθία, αντάξια των τριών Μεγάλων
Πατέρων.
Η εορτή αυτής της Συνάξεως του Μεγάλου Βασιλείου, του
Γρηγορίου του Θεολόγου και του Ιωάννου του Χρυσοστόμου,
αποτελεί το ορατό σύμβολο της ισότητας και της ενότητας των
Μεγάλων Διδασκάλων, οι οποίοι δίδαξαν με τον άγιο βίο τους το
Ευαγγέλιο του Χριστού. Είναι εκείνοι, οι οποίοι εξ’ αιτίας της
ταπεινώσεώς τους μπροστά στην αλήθεια, έχουν λάβει το χάρισμα
να εκφράζουν την καθολική συνείδηση της Εκκλησίας και ότι
διδάσκουν δεν είναι απλώς δική τους σκέψη ή προσωπική τους
πεποίθηση, αλλά είναι επιπλέον η ίδια η μαρτυρία της Εκκλησίας,
γιατί μιλούν από το βάθος της καθολικής της πληρότητας.
Περί τις αρχές του 14ου αιώνα μ.Χ. ανεγέρθη ναός των Τριών
Ιεραρχών κοντά στην Αγία Σοφία Κωνσταντινούπολης, δίπλα
σχεδόν στη μονή της Παναχράντου.

Site: www.saint.gr
Ομιλία του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου στην Υπαπαντή
του Κυρίου
Δεν φορεί μόνο σάρκα ο Κύριος μας Ιησούς Χριστός, αλλά και
περιτέμνεται σύμφωνα με τον Μωσαϊκό νόμο, για να μην έχη
πρόφασι η απιστία των Ιουδαίων. Γιατί έρχεται προς τον νόμο για

6

χάρι του ίδιου του νόμου, για να ελευθερώση τους μαθητές του
μέσω της πίστεως που βασιζόταν στον νόμο. Και παίρνει σάρκα και
περιτέμνεται κι αυτός μαζί με τους Ιουδαίους. Πήρε το ίδιο με
αυτούς σώμα, πήρε και την ίδια περιτομή. Έκανε αναντίρρητη την
συγγένειά Του με αυτούς, ώστε να μη τον αρνηθούν, Αυτόν, ο
οποίος ήταν ο Χριστός που έρχεται από την γενιά του Δαυίδ, και που
αυτοί προσδοκούσαν. Έδειξε το γνώρισμα της συγγενείας Του με
αυτούς. Γιατί, αν ακόμη και μετά την περιτομή Του έλεγαν «δεν
ξέρουμε από πού είναι»[1], εάν δεν είχε περιτμηθή κατά σάρκα, η
άρνησίς τους θα είχε κάποια εύλογη πρόφασι.
«Όταν συμπληρώθηκαν οι οκτώ ημέρες»: Γιατί ο νόμος ορίζει την
ογδόη ημέρα να γίνεται η περιτομή, και όταν φθάση η ογδόη,
έρχεται μέσα ο γιατρός και πιάνει το μαχαιράκι και κάνει τα της
τέχνης του. Δεν ισχύει δε τότε η αργία του Σαββάτου λόγω της
περιτομής.
Ας ρωτήσουμε λοιπόν τους Ιουδαίους: Ανάπαυσις το Σάββατο·
τέλεια αργία αυτή την ημέρα... Για ποια λοιπόν αιτία η ογδόη
εκτοπίζει την εβδόμη; Γιατί η ογδόη γίνεται ανώτερη από την
εβδόμη; Όμως οι Ιουδαίοι δεν γνωρίζουν τα των Ιουδαίων. Ενώ η
Εκκλησία του Χριστού και τον Χριστό γνωρίζει και τις Ιουδαϊκές
διδασκαλίες. Περιτέμνεται λοιπόν το παιδί την ογδόη ημέρα, επειδή
κατά την ογδόη η Ανάστασις, δηλαδή η Κυριακή, έμελλε να αποβή
η περιτομή[2] όλου του κόσμου. Γιατί άλλωστε δεν διέταξε ο
Μωυσής να γίνεται η περιτομή την έκτη ημέρα; Γιατί όχι την εννάτη
ή την δεκάτη; Είναι λοιπόν προφανής η σημασία της ογδόης ημέρας,
κατά την οποία γίνεται η Ανάστασις του Κυρίου. Όποιος λοιπόν δεν
πιστεύει στην Ανάστασι είναι απερίτμητος στην καρδιά, αφού με την
απιστία του αποξενώνεται από τον Θεό. Ενώ η περιτομή της πίστεως
είναι αληθινή γνώσις και αίσθησις. Γι' αυτό, αγαπητέ μου, η
περιτομή δίδεται θεωρητικά στους πιστούς υπό την έννοια του αγίου
βαπτίσματος. Το δε άγιο βάπτισμα είναι τύπος της Αναστάσεως του

7

Χριστού. Να περάσης λοιπόν από την σάρκα στο πνεύμα και από τα
σωματικά στο μεγαλείο του πνεύματος και θα βρης εκεί μεν
περιτομή σαρκική, εδώ δε περιτομή πνευματική και κάθαρσι από τις
αμαρτίες. Ογδόη ημέρα είναι η περιτομή· η δε ογδόη ημέρα είναι και
η ανάστασις· της δε αναστάσεως τύπος είναι το βάπτισμα. Δέστε
πώς από τα μικρά προοδεύουμε στα μεγαλύτερα, από τα σωματικά
στα πνευματικώτερα. Να έλθουν λοιπόν οι Ιουδαίοι κι αυτοί και να
προοδεύσουν. Γιατί πρέπει να προοδεύσουν από τα σαρκικά και να
μην αρκεστούν σ' αυτά.
Λοιπόν ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, ο οποίος δεν ήλθε να
καταλύση τον νόμο, αλλά να τον εκπληρώση, περιετμήθη κι αυτός
μαζί με τους Ιουδαίους. Λέγει λοιπόν ο Ευαγγελιστής:
«Συμπληρώθηκαν οκτώ ημέρες για την περιτομή του και του δόθηκε
το όνομα Ιησούς, όπως ωνομάστηκε από τον άγγελο προτού να
συλληφθή στην κοιλιά της μητέρας του». Εμείς δηλαδή παίρνουμε
το όνομα μετά την γέννησί μας, ενώ ο Ιησούς παίρνει το όνομά του
προτού να γεννηθή. Γιατί υπήρχε και προτού να συλληφθή.
Ωνομάστηκε δε Ιησούς, επειδή το έργο του ήταν έργο Σωτήρος.
«Και όταν συμπληρώθηκαν, λέει, οι ημέρες του καθαρισμού τους
σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσέως». Τίνος καθαρισμού; Της
Μαρίας και του Ιωσήφ. Διέταζε δηλαδή ο νόμος, η γυναίκα που
μόλις είχε γεννήσει να καθαρίζεται και να φυλάγη τις ημέρες και να
μην βγαίνη εξω.
«Όταν λοιπόν συμπληρώθηκαν οι ημέρες του καθαρισμού σύμφωνα
με τον νόμο του Μωυσέως» — καίτοι δεν υφίστατο τέτοια ανάγκη
για την Παρθένο, αλλ' όμως εκπληρωνόταν ετσι ο νόμος — «τον
ανέβασαν στα Ιεροσόλυμα, για να τον προσφέρουν στον Κύριο,
όπως έχει γραφή στον νόμο του Κυρίου». Όπου ο λόγος είναι για
σωματικό καθαρισμό, λέει «σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσέως»·
όπου για προσφορά του Αγίου, «όπως έχει γραφτή, λέει, στον νόμο
του Κυρίου». Όχι ότι ο νόμος του Μωυσέως δεν ήταν νόμος του

8

Κυρίου· διότι, όσα λέει ένας προφήτης κινούμενος από το Άγιο
Πνεύμα, δεν τα λέει μόνος, αλλά ο Κύριος του τα υπαγορεύει.
Επειδή όμως και ο καθαρισμός είχε χαρακτήρα σωματικό, γι’ αυτό
λέει «νόμο του Μωυσέως». Όταν όμως προσφερόταν το πρωτότοκο,
λέει «κατά τον νόμο του Κυρίου» τιμώντας έτσι το νεογέννητο.
«Όπως είναι γραμμένο στον νόμο του Κυρίου: κάθε αρσενικό που
διανοίγει μήτρα να ονομασθή άγιο και αφιερωμένο στον Κύριο».
Αυτή λοιπόν η φράσις και η διάταξις ολόκληρη και η αφορμή της
διατάξεως βάλθηκε γι' αυτόν που επρόκειτο να διανοίξη μήτρα.
Γιατί όλα τα πρωτότοκα των ζώων και των ανθρώπων ουδέποτε
διήνοιξαν μήτρα, αλλά ήταν απλώς και μόνο πρωτότοκα. Εκείνος
όμως που γεννήθηκε από μητέρα παρθένο, αυτός μόνο διήνοιξε
μήτρα. Κάνε μου λοιπόν την χάρι και πρόσεξε ότι η διατύπωσις
όλου αυτού του νόμου έγινε για εκείνον μόνο που επρόκειτο να
γεννηθή από μητέρα παρθένο. Πώς όμως να την κατανοούσαν οι
Ιουδαίοι; Γιατί σαν σαρκικοί που είναι απέχουν πολύ από του να
καταλάβουν τα νοήματα της πνευματικής διδασκαλίας.
Έπειτα ανεβαίνουν «για να προσφέρουν θυσία, σύμφωνα με αυτό
που λέει ο νόμος του Κυρίου, ένα ζευγάρι από τρυγόνια ή δύο
νεοσσούς από περιστέρια»[3]. Έγιναν δε και αυτά τυπικά, κατά τον
νόμο, ώστε να μην υπάρχη καμμιά έλλειψις στην πιστή εκτέλεσι του
νόμου. Αυτά είναι συγκεκαλυμμένα νοήματα του Μωσαϊκού νόμου.
Ας έλθουμε όμως στην εξήγησι του Ευαγγελίου.
«Και να, υπήρχε ένας άνθρωπος στην Ιερουσαλήμ που ωνομαζόταν
Συμεών. Και ο άνθρωπος αυτός ήταν δίκαιος και ευλαβής και το
Πνεύμα του Θεού ήταν επάνω του. Αυτός είχε λάβει αποκάλυψι από
το Άγιο Πνεύμα ότι δεν θα τελείωνε την ζωή του προτού δη τον
Χριστό τον Κυρίου». Γέροντας ήταν ο Συμεών και περίμενε την
εκπλήρωσι της υποσχέσεως. Έμενε στον ναό μέσα και μονολογούσε:
Όπου και να γεννηθή, οπωσδήποτε εδώ θα παρουσιασθή.

9

«Αυτός ήλθε κατ' έμπνευσιν του Πνεύματος στον ναό» εκείνη την
ώρα που οι γονείς έφερναν εκεί το παιδί. Διότι βέβαια πολλές φορές
ερχόταν, αλλά με δική του πρόθεσι. Τότε όμως οδηγημένος από το
Άγιο Πνεύμα στην κατάλληλη στιγμή, έρχεται, για να λάβη την
εκπλήρωσι της υποσχέσεως.
«Αυτός δέχτηκε στην αγκαλιά του τον Ιησού και ευλόγησε τον Θεό
και είπε: Σήμερα αφήνεις ελεύθερο τον δούλο σου, Δέσποτα, να
πεθάνη κατά τον λόγο σου με ειρήνη». Από πού τον αφήνεις
ελεύθερο; Από τον στίβο της ζωής. Γιατί είναι γεμάτα λύπη τα
βιοτικά πράγματα. Η ζωή είναι φυλακή. Εκείνος λοιπόν ήθελε να
ελευθερωθή. Εάν όμως κάποιος την αναχώρησι από την εδώ ζωή την
θεωρή ζημία αυτός δεν είναι ακόμη τέλειος στην πίστι.
Εκείνος όμως έλεγε: «Σήμερα αφήνεις ελεύθερο τον δούλο σου,
Δέσποτα, να πεθάνη κατά τον λόγο σου με ειρήνη». Διότι αυτός που
πρόκειται να κάμη ειρήνη με τον κόσμο έφθασε· ο ειρηνοποιός έχει
έλθει- εκείνος που συνδέει τον ουρανό με την γη και μετατρέπει την
γη σε ουρανό με την ευαγγελική διδασκαλία έχει καταφθάσει.
Ο Συμεών φωνάζει: «Σήμερα αφήνεις ελεύθερο τον δούλο σου,
Δέσποτα, να πεθάνη κατά τον λόγο σου με ειρήνη, γιατί είδαν τα
μάτια μου την σωτηρία σου», λέει. Τι είναι αυτό που λέει;
Προηγουμένως δηλαδή πίστευα με την διάνοιά μου και γνώριζα με
τον λογισμό μου. Τώρα όμως είδαν και τα μάτια μου. Και εκείνο
που προσδοκούσα με την καρδιά μου, να που το είδαν τα μάτια μου
εκπληρωμένο. Και ποιο είναι αυτό; «Είδα, λέει, την σωτηρία σου».
Ποια σωτηρία; «Αυτήν που ετοίμασες ενώπιον όλων των λαών». Όχι
του λαού του ενός ούτε του λαού του Ισραήλ μόνο, αλλά «ενώπιον
όλων των λαών». Γιατί αυτός που γεννήθηκε είναι διδάσκαλος όλων
των ανθρώπων.
«Φως που θα είναι αποκάλυψις για τους εθνικούς και δόξα για τον
λαό σου τον Ισραήλ». Γιατί φως; Επειδή ακριβώς οι εθνικοί

10

βρίσκονταν στο σκοτάδι. Επειδή τα σκοτισμένα ειδωλολατρικά έθνη
φωτίζονταν.
«Φως που θα είναι αποκάλυψις για τους εθνικούς και δόξα για τον
λαό σου τον Ισραήλ». Εδώ η δόξα και εκεί η αποκάλυψις. Εκεί η
αρχή της διδασκαλίας, εδώ η πρόοδος της μαθήσεως.
«Δόξα για τον λαό σου τον Ισραήλ». Αλλά εδώ σίγουρα θα ρωτήση
κάποιος: Και πού είναι οι Ισραηλίτες; Έχεις τον Πέτρο, έχεις τον
Παύλο, έχεις τον Ιωάννη, έχεις τις τρεις χιλιάδες, έχεις τις πέντε
χιλιάδες, έχεις την Εκκλησία της Ιερουσαλήμ, έχεις αυτούς που
πίστεψαν από τις τάξεις των Ιουδαίων. Γιατί μέσα στους πιστούς
βρισκόταν το έθνος. «Εάν ο Κύριος των Δυνάμεων δεν άφηνε για
σπόρο μια μικρή μερίδα πιστού λαού ανάμεσά μας, θα είχαμε γίνει
σαν τα Σόδομα και θα είχαμε όμοια τύχη με τα Γόμορρα»[4]. Διότι
λέει επίσης ο Θεός: «Κράτησα για τον εαυτό μου επτά χιλιάδες
άνδρες, οι οποίοι δεν γονάτισαν να προσκυνήσουν τον Βάαλ»[5].
Έτσι μέσα στον λαό φυλαγόταν το σπέρμα της πίστεως και δεν
χάθηκε ο λαός — μη γένοιτο — ούτε εξαχρειώθηκαν όλοι οι
Ιουδαίοι. Αφού και τώρα, σ' αυτή την μακάρια κατάστασι και κλήσι
των Χριστιανών πολλοί είναι οι καλεσμένοι, λίγοι όμως οι εκλεκτοί.
Ο Χριστός δηλαδή κάλεσε όλη την οικουμένη και ετοίμασε το άγιο
τραπέζι του Ευαγγελίου. Αλλά όταν έλθη στη Δευτέρα Παρουσία,
μπαίνει μέσα και κάνει ξεδιάλεγμα και εξετάζει με προσοχή τους
συνδαιτυμόνες. Κι αν βρη κανένα να μη έχη ένδυμα κατάλληλο για
γάμο του λέει: «Φίλε, πώς μπήκες εδώ μέσα χωρίς γαμήλιο
ένδυμα;»[6] Και θα τον βγάλη έξω καθώς ακούσαμε στα Ευαγγέλια.
Ώστε, όπως και εκεί έγινε εκλογή, έτσι και εδώ θα γίνη εκλογή.
Μήπως δηλαδή, επειδή έχουμε κληθή, πρέπει στο εξής να
αλαζονευώμαστε, σαν να έχουμε, αλήθεια, εξασφαλίσει την
τελειότητα; Λοιπόν, η πτώσις εκείνων ας γίνη δική μας ασφάλεια.
Έτσι, αγαπητέ, ούτε ο λαός χάθηκε ολόκληρος, ούτε όλος
εξαχρειώθηκε, ούτε όλος απίστησε, ούτε όλος κατεδίωξε τους

11

Αποστόλους, αλλά με το κήρυγμα των Αποστόλων πίστευσαν
αμέσως τρεις χιλιάδες, χωρίς τις γυναίκες και τα παιδιά. Και έγινε
στην Ιερουσαλήμ Εκκλησία αναρίθμητη, ενώ ακόμη δεν είχε
καταστραφή ο Ναός, ενώ ακόμη δεν είχαν εκδιωχθή oι Ιουδαίοι, ενώ
ακόμη δεν είχε γκρεμισθή η Ιερουσαλήμ. Οικοδομήθηκε Εκκλησία
και τα λόγια του Ιωάννη έγιναν ξεκάθαρη αλήθεια: «Εκείνος πρέπει
να μεγαλώνη, εγώ δε να μικραίνω»[7].
Ο Συμεών λοιπόν που είναι προφήτης λέγει: «Δόξα για τον λαό σου
τον Ισραήλ». Γιατί ήταν δόξα γι' αυτούς που προσδοκούσαν η
συνάντησις εκείνου τον οποίο προσδοκούσαν.
Και αναλογίζονταν ο Ιωσήφ και η Μαρία αυτά που άκουγαν: Ο
άγγελος έφερε την ευχάριστη είδησι, οι μάγοι τον εγνώρισαν, οι
ποιμένες τον έμαθαν, οι στρατιές των αγγέλων χόρευαν, το αστέρι
από πάνω τον ανήγγειλε, ο Συμεών προφητεύει, η Άννα η κόρη του
Φανουήλ προφητεύει, η γη αγαλλόταν, ο ουρανός μίλησε με το
αστέρι, οι μάγοι αρνήθηκαν τον τύραννο, οι ποιμένες προσκύνησαν
τον αρχιποιμένα, όλα τον εγνώρισαν, η μητέρα ήξερε, ο Ιωσήφ
πληροφορήθηκε, έτρεμαν για όσα έγιναν, όμως κατάλαβαν την
έκβασι των γεγονότων.
«Και ο Συμεών τους ευλόγησε και είπε στην Μαριάμ την μητέρα
του: Αυτός πρόκειται να γίνη πτώσις και έγερσις για πολλούς μέσα
στον Ισραήλ και σημείο αντιλεγόμενο». Πτώσις για ποιους; Σαφώς
γι' αυτούς που απιστούν, αυτούς που αντιλέγουν, αυτούς που τον
σταυρώνουν. Και έγερσις για ποιους; Αυτούς που τον αναγνωρίζουν
και τον ομολογούν με ευγνωμοσύνη.
«Και σημείο αντιλεγόμενο». Ποιο σημείο αντιλεγόμενο; Το σημείο
του Σταυρού, που η Εκκλησία το θεωρεί σωτηρία του κόσμου, που
οι Ιουδαίοι το εχθρεύονται και που πολλές φορές και ο ουρανός το
διεκήρυξε. Αμφισβητείται το σημείο, για να νικήση η αλήθεια. Γιατί
χωρίς αντίλογο δεν μπορεί να γίνη ολοκληρωμένη νίκη. Έπρεπε
λοιπόν να εμφανισθή η αντιλογία, για να εκδώση την απόφασί του ο

12

δικαστής, αφού μακροθυμήση μέχρι το τέλος των αιώνων. Γι' αυτό
λέει «και σημείο αντιλεγόμενο». Αντιλέγουν δε εκείνοι που
απιστούν.
Και συ, λέει, θεωρείσαι μητέρα. Άραγε λοιπόν εσύ θα μείνης εκτός
πειρασμού, επειδή συμφώνησες να γίνης μητέρα, επειδή τον
εγέννησες, επειδή έκρινες καλό να του δανείσης την μήτρα σου;
(Διότι η κοιλιά σου έγινε δοχείο της ενεργείας του Αγίου
Πνεύματος). Άραγε λοιπόν θα μείνης εκτός πειρασμού, επειδή έγινες
Θεοτόκος, επειδή συνέλαβες χωρίς πείρα γάμου, επειδή
καταστάθηκες Μητέρα του Δημιουργού σου; Άραγε εσύ θα μείνης
εκτός πειρασμού; Ούτε κι εσύ θα μείνης εκτός πειρασμού, αλλά «κι
εσένα την ίδια μια ρομφαία θα σου διαπεράση την ψυχή». Γιατί,
Κύριε μου; Σε τι αμάρτησα; Σε τίποτε δεν αμάρτησες βέβαια. Όταν
όμως Τον δης κρεμασμένο στον Σταυρό, όταν Τον δης να υποφέρη
για όλο τον κόσμο, όταν δης στον Σταυρό τα χέρια Του τρυπημένα
και καρφωμένα στο ξύλο, τότε θα αρχίσης να αμφιβάλλης και να
λες: Αυτός είναι εκείνος για τον οποίο μου μίλησε ο άγγελος; Αυτός
είναι εκείνος στον οποίο έγινε το θαύμα της συλλήψεως; Παρθένος
ήμουν και γέννησα και έμεινα πάλι παρθένος. Γιατί λοιπόν αυτός
σταυρώνεται;
«Κι εσένα την ιδια μια ρομφαία θα σου διαπεράση την ψυχή». Ώστε,
σύμφωνα με την προφητεία του δικαίου Συμεών, κανένας δεν έμεινε
εκτός πειρασμού. Ο Πέτρος, ο κορυφαίος από τους μαθητές, τον
αρνήθηκε τρεις φορές. Οι άλλοι μαθητές τον εγκατέλειψαν και
έφυγαν. Ούτε είχε άλλωστε ο τσομπάνος ανάγκη από τα πρόβατα για
να τον προστατεύσουν, ενόσω αυτός έδιωχνε τους λύκους, ούτε ο
αγωνιστής είχε ανάγκη από βοηθούς, αλλά όλοι τους έφυγαν. Και ο
Χριστός έμεινε μόνος κρεμασμένος στον Σταυρό σαν κριάρι έτοιμο
για θυσία. Λοιπόν και αυτής την ψυχή την διεπέρασε η ρομφαία: ο
πειρασμός δηλαδή και η αμφιβολία.
«Κι εσένα την ίδια μια ρομφαία θα σου διαπεράση την ψυχή, ώστε

13

να αποκαλυφθούν από πολλές καρδιές οι λογισμοί». Πάσχει λοιπόν
ο Ιησούς, για να ελέγξη την απιστία και για να γεμίση από
ευγνωμοσύνη τις καρδιές αυτών που Τον πιστεύουν. Αντιλέγεται το
σημείο, για να ελεγχθούν αυτοί που αντιλέγουν από κακία. Γιατί, αν
η αλήθεια ήταν από κάθε άποψι αναντίρρητη για τους ανθρώπους,
τότε η ευσέβεια θα έμενε αδοκίμαστη. Όμως με το να γίνεται
παραχώρησις στην αντιλογία, δοκιμάζεται η ελεύθερη εκλογή της
αλήθειας. Αντιλέγεται το σημείο. Γιατί πώς αλλιώς θα δοκιμάζονταν
οι μάρτυρες στους διωγμούς; Πώς θα αγωνίζονταν και θα
αναδεικνύονταν νικητές με την καρτερία τους; Δες πόσο ωφέλησε η
αντιλογία, αφού έφτιαξε όχι πιστούς απλώς, όπως θάλεγε κανείς,
αλλά και μάρτυρες που έφθασαν μέχρι τα βασανιστήρια και τον
θάνατο και παρουσίασαν μια απόδειξι της χάριτος του Χριστού με
την καρτερία τους.
Όταν λοιπόν ο Συμεών λέει «ούτος κείται εις πτώσιν και ανάστασιν
πολλών εν τω Ισραήλ και εις σημείον αντιλεγόμενον», εννοείται ότι
ούτε την πτώσι την προξενεί αυτός, ούτε την ανάστασι την
προσφέρει με την βία, αλλά «κείται εις πτώσιν» αυτών που
σκοντάφτουν στον λίθο του προσκόμματος και «εις ανάστασιν»
εκείνων που πιστεύουν με την αγαθή τους προαίρεσι. Διότι λέει
«κείται». Σαν να έλεγε κανείς: Το φως ανατέλλει για να βλέπουν οι
υγιείς, ενώ αυτοί που τους πονούν τα μάτια να απομακρυνθούν
ακόμη περισσότερο από την λάμψι του φωτός. Γιατί πώς αλλιώς θα
ήταν δυνατόν οι πρώτοι να πέσουν και να είναι αξιοκατάκριτοι, ενώ
οι δεύτεροι να σηκωθούν με χρηστές ελπίδες που προέρχονται από
την καλή τους προαίρεσι, αν δεν υπήρχε το «αντιλεγόμενο σημείο»;
Γιατί λέει ο Συμεών «και εις σημείον αντιλεγόμενον»; Για να μη
προξενήση η αντιλογία απορία στους πιστούς. Το να αμφισβητείται
δε και η αλήθεια του Θεού, είναι φανερό ότι αυτό γίνεται, επειδή το
επιτρέπει ο Θεός. Κανένας δηλαδή δεν μπορεί να προβάλη καμμιά

14

αντίρρησι, αν δεν το επιτρέψη αυτό ο Θεός. Είναι όντως αναγκαία η
παραχώρησι αυτή εκ μέρους του Θεού, για να φανερωθούν οι άξιοι.
Θα έλθη όμως εποχή που δεν θα υπάρχη πια καμμιά αντίρρησις.
Όταν δηλαδή το σημείο του Σταύρου θα λάμψη σαν προάγγελος του
Κυρίου από τον ουρανό, «τότε θα κλίνη κάθε γόνυ στα επουράνια
και στα επίγεια και στα καταχθόνια και κάθε γλώσσα θα ομολογήση
ότι ο Χριστός είναι Κύριος προς δόξαν του Θεού Πατρός»[8]. Όσο
δηλαδή το σημείο αυτό φαίνεται μόνο του και είναι απλό σημείο και
δεν φαίνεται πουθενά ο σημαινόμενος, το σημείο θα αντιλέγεται.
Όταν όμως ο ίδιος ο σημαινόμενος αποκαλύψη τον εαυτό του κατά
την Δευτέρα Παρουσία, τότε πια κανείς δεν θα τολμά να αντιλογήση
στο σημείο, γιατί ο σημαινόμενος θα έχη καταφθάσει με ολοφάνερη
την θεότητά του εναντίον εκείνων που Τον αρνούνται. Τότε εκείνοι
που προηγουμένως είχαν δεχθή το σημείο θα δοξασθούν από αυτόν
που εκείνο υποδήλωνε, ενώ εκείνοι που αμφισβήτησαν το σημείο θα
καταδικασθούν από τον υποδηλωθέντα. Και αυτό θα είναι τότε το
τέλος της αντιλογίας, το τέλος της πλάνης, το τέλος της αμφιβολίας,
το τέλος της απιστίας, η αρχή δε των βραβείων και των στεφάνων.
Αυτά μακάρι όλοι μας να τα επιτύχουμε με την χάρι του Κυρίου
ημών Ιησού Χριστού, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος στους
ατελεύτητους αιώνες. Αμήν.

Site: www.impantokratoros.gr

 Πρόγραμμα Θείων Λειτουργιών και Ιερων Ακολουθιών

Αγίου Δωδεκαήμερου

• Πέμπτη 23 /12 5.00 μ. μ. Ακολουθία των Μεγάλων Βασιλικών Ωρών των Χριστουγέννων.
• Παρασκευή 24/12 7.30 π. μ. Εσπερινός των Χριστουγέννων και Θεία Λειτουργία του Μ. Βασιλείου.
• Σάββατο 25/12 Χριστουγεννα 5.00 π. μ. Όρθρος και Θεία Λειτουργία των Χριστουγέννων.
5.00 μ. μ. Ακολουθία του εσπερινού.
• Κυριακή 26/12 Εορτή Συναξεως της Υπ. Θεοτόκου7.00 π. μ. Όρθρος και Θεία Λειτουργία.
5.00 μ.μ Ακολουθία του εσπερινού.
• Δευτέρα 27/12 Αγίου Στεφάνου7.00 π.μ.Ακολουθία του Όρθρου και Θεία Λειτουργία.
• Σάββατο 1/1 Εορτή Περιτομής του Κυρίου και Αγίου Βασιλείου του Μεγάλου 7.00 π. μ Όρθρος και Θεία
Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου και κοπή ενοριακης βασιλόπιτας.
• Κυριακή 2/1 7.00π.μ Όρθρος και Θεία Λειτουργία.
• Τρίτη 4/1 5.00μ.μ Ακολουθία των Μεγάλων Βασιλικών Ωρών των Θεοφανείων.
• Τετάρτη 5/1 7.00π.μ. Εσπερινός εορτής των Θεοφανείων, Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου και
ακολουθία του Μεγάλου Αγιασμου.
• Πέμπτη 6/1Εορτη των Αγίων Θεοφανείων 7.00π.μ.Ορθρος και Θεία Λειτουργία και ακολουθία του
Μεγάλου Αγιασμου. 5.00μ.μ Ακολουθία του εσπερινού.
• Παρασκευή 7/1 εορτή συναξεως Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου 7.00 π. μ. Όρθρος και Θεία Λειτουργία.

 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΑΝΗΓΥΡΕΩΣ
ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΟΣ

Σάββατο 11 Δεκεμβρίου
• 6.30 μ.μ Μέγας πανηγυρικός εσπερινός μετ αρτοκλασίας χοροστατούντος του Σεβ.
Μητροπολίτου Πειραιώς κ. κ. Σεραφείμ.
• 9.00 μ.μ Ιερά παράκλησις του Αγίου.
• 10.00 μ.μ.- 01.00 μ.τ.μ Ιερά αγρυπνία.

Κυριακή 12 Δεκεμβρίου
• 7.00- 10.30 π.μ. Όρθρος και πανηγυρική Θεία Λειτουργία ιερουργουντος του Σεβ. Ποιμεναρχου
μας κ.κ Σεραφείμ και εν συνεχεία Ιερά Λιτανεία της εικόνος του Αγίου πέριξ του Ιερού Ναού.
• 5.30 μ.μ. Μεθεορτος εσπερινός και Ιερά παράκλησις του Αγίου.

Δευτέρα 13 Δεκεμβρίου
• 7.00- 9.00 Μεθεορτος Θεία Λειτουργία.

 

Ὁ Ἅγιος Ἱερομάρτυς Σεραφεὶμ ἐπίσκοπος Φαναρίου καὶ Νεοχωρίου

Ὁ Ἅγιος Ἱερομάρτυς Σεραφεὶμ ἐπίσκοπος Φαναρίου καὶ Νεοχωρίου

  Ὁ Ἅγιος Σεραφεὶμ γεννήθηκε στὸ χωριὸ Μπεζούλια τῆς ἐπαρχίας Ἀγράφων καὶ ἀνατράφηκε κατὰ Χριστὸν ἀπὸ τοὺς θεοσεβεῖς γονεῖς του, Σωφρόνιο καὶ Μαρία. Ἀγάπησε τὴ μοναχικὴ ζωὴ καὶ πῆγε στὴ Μονὴ τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, τὴν ἐπονομαζόμενη Κορῶνα ἢ Κρύα Βρύση καὶ ἐπιδόθηκε στὴν ἄσκηση τῆς ἀρετῆς. Διακρίθηκε γιὰ τὴν ἄσκησή του καὶ ἔγινε ἡγούμενος τῆς Μονῆς. Ἀργότερα χειροτονήθηκε Ἀρχιεπίσκοπος Φαναριοῦ καὶ Νεοχωρίου.

Κατηγορήθηκε ὅτι πῆρε μέρος στὴν ἐπανάσταση τοῦ Διονυσίου Φιλοσόφου (βλέπε 10 Ὀκτωβρίου), συνελήφθη ἀπὸ τοὺς Τούρκους, ποὺ μάταια προσπάθησαν νὰ τὸν ἐξισλαμίσουν. Ἐξαγριωμένοι οἱ Τοῦρκοι μπροστὰ στὴ σταθερότητα τῆς πίστης τοῦ ἱερομάρτυρα, ὑπέβαλαν σ’ αὐτὸν φρικτὰ βασανιστήρια, τὰ ὁποῖα μεγάλωναν, ἐφ’ ὅσον ὁ Σεραφεὶμ διαρκῶς ἀρνιόταν νὰ προδώσει τὴν ἑλληνοχριστιανικὴ πίστη του. Ἀφοῦ τοῦ ἔκοψαν τὴ μύτη καὶ ἐπανειλημμένα τὸν παρουσίασαν στὸν κριτή, ἀρνούμενος νὰ ἀλλαξοπιστήσει, τὸν ἐκτέλεσαν στὶς 4 Δεκεμβρίου 1601 μ.Χ. μὲ σουβλισμὸ καὶ κατ’ ἄλλους μὲ ἀπαγχονισμό.

O σοφολογιώτατος διδάσκαλος Χριστοφόρος Προδρομίτης συνέθεσε γιὰ τὸν Ἅγιο Σεραφεὶμ ὀκτωήχους Κανόνες, προσόμοια καὶ ἰδιόμελα, τὰ ὁποῖα τυπώθηκαν μαζὶ μὲ τὴν Ἀκολουθία του.

Ἡ τιμία κεφαλὴ τοῦ Ἁγίου Σεραφείμ, ἡ ὁποία ἐναποτέθηκε στὴ Μονὴ τῆς Κρύας Βρύσης, ὅπου εἶχε μονάσει ὁ Ἅγιος, παρὰ τὶς κακοποιήσεις καὶ τὶς κακουχίες ποὺ ὑπέστει, ἀποτελεῖ ἕνα διαρκὲς θαῦμα τοῦ Θεοῦ, ἀφοῦ «περιβάλλεται ἀπὸ τὸ δέρμα, τὸ ὁποῖο σὲ μερικὰ μέρη ἔχει ἀποσπαστεῖ ἀπὸ τοὺς πιστούς, γιὰ φυλαχτὸ καὶ φέρει τὰ σημάδια τοῦ μαρτυρίου· ἐνῶ τὸ ἀριστερὸ μάτι τοῦ Ἁγίου εἶναι γαλήνια κλεισμένο, τὸ δεξὶ φέρει ἐμφανῆ τὰ ἴχνη κακοποιήσεων, καθὼς ἐπίσης ἐμφανέστατα φαίνεται καὶ ἡ ἀποκοπὴ τῆς μύτης!». (Ἀρχιμανδρίτη Μακαρίου Τόγκα, «Ἡ Ἱερὰ Μονὴ Παναγίας Κορώνας – Βίος καὶ Πολιτεία τοῦ Ἁγίου του Χριστοῦ Νέου Ἱερομάρτυρος Σεραφείμ, Ἀρχιεπισκόπου Φαναρίου καὶ Νεοχωρίου, τοῦ Θαυματουργοῦ (+ 1601)»· καὶ «Ἀκολουθία…»· ἔκδοση Ι. Μητροπόλεως Καστορίας 2001).

Ἡ ἱερά του μνήμη τιμᾶται στὶς 4 Δεκεμβρίου.

 

Ἀπολυτίκιον

Ἦχος ἅ’. Τῆς ἐρήμου πολίτης.

Τῶν Ἀγράφων τὸν γόνον, Φαναριοῦ τὸν πρόεδρον, καὶ Μονῆς Κορώνης τὸ κλέος Σεραφεὶμ εὐφημήσωμεν ἀθλήσας γὰρ λαμπρῶς ὑπὲρ Χριστοῦ, θαυμάτων ἐπομβρίζει δωρεᾶς καὶ λυτροῦται νοσημάτων φθοροποιῶν, τοὺς πίστει ἀνακράζοντας· δόξα τῷ δεδωκότι σοὶ ἰσχύν, δόξα τῷ σὲ θαυμαστώσαντι, δόξα τῷ ἐνεργούντι διά σου, πάσιν ἰάματα.

ΠΗΓΗ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ Ι.Μ. ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΥ

 THN ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 3 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ ΣΤΙΣ 6.30 ΤΟ ΑΠΟΓΕΥΜΑ ΘΑ ΤΕΛΕΣΤΕΙ ΣΤΟΝ ΙΕΡΟ ΝΑΟ ΜΑΣ Ο ΜΕΓΑΣ ΠΑΝΗΓΥΡΙΚΟΣ ΕΣΠΕΡΙΝΟΣ ΕΠΙ ΤΗ ΕΟΡΤΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΦΑΝΑΡΙΟΥ ΚΑΙ ΝΕΟΧΩΡΙΟΥ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΟΠΟΙΑ ΑΓΕΙ ΤΑ ΟΝΟΜΑΣΗΡΙΑ ΤΟΥ Ο ΣΕΠΤΟΣ ΠΟΙΜΕΝΑΡΧΗΣ ΜΑΣ Κ.Κ. ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΧΟΡΟΣΤΑΤΟΥΝΤΟΣ ΤΟΥ ΙΔΙΟΥ.

«Ο ΠΟΛΙΟΥΧΟΣ ΜΑΣ»

ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΚΑΤΑΡΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ
ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΝΟΡΙΑΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΝΕΟΤΗΤΟΣ

Ι. ΝΑΟΥ ΑΓ. ΣΠΥΡΙΔΩΝΟΣ
ΠΟΛΙΟΥΧΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ

ΤΕΥΧΟΣ 35

ο ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2021
Λόγος εις τα Εισόδια της Θεοτόκου - Άγιος Γρηγόριος
Παλαμάς
«..Εάν το δένδρο αναγνωρίζεται από τον καρπό, και το καλό δένδρο
παράγει επίσης καλό καρπό, η μητέρα της αυτοαγαθότητος, η
γεννήτρια της αιώνιας καλλονής, πως δεν θα υπερείχε ασύγκριτα
κατά την καλοκαγαθία από κάθε αγαθό εγκόσμιο και υπερκόσμιο;
Διότι η δύναμη που καλλιέργησε τα πάντα, ο προαιώνιος και
υπερούσιος Λόγος, από ανέκφραστη φιλανθρωπία και ευσπλαχνία
για χάρη μας θέλησε να περιβληθεί τη δική μας εικόνα, για να
ανακαλέσει τη φύση πού σύρθηκε στον Άδη και να την ανακαινίσει,
γιατί είχε παλαιωθεί και να την αναβιβάσει προς το υπερουράνιο
ύψος της βασιλείας και θεότητός του.
Και βρίσκει αυτήν την αειπάρθενη η οποία υμνείται από μας σήμερα
που γιορτάζουμε την παράδοξη είσοδό της στα άγια των αγίων και
την εκλέγει ανάμεσα από όλους ανά τους αιώνες εκλεκτούς και
θαυμαστούς και περιβόητους για την ευσέβεια και σύνεση και σε
λόγια και σε έργα.

2

Ήταν αδύνατο η υψίστη και υπεράνω του νου καθαρότης, ο
σαρκωθείς Λόγος, να ενωθεί με μολυσμένη φύση, γιατί ένα μόνο
πράγμα είναι αδύνατο στο θεό, το να έλθει σε ένωση με ακάθαρτο,
πριν αυτό καθαρισθεί. Γι' αυτό και χρειαζόταν κατ' ανάγκη μια
τελείως αμόλυντη και καθαρότατη παρθένο για κυοφορία και
γέννηση εκείνου που είναι και εραστής της και δοτήρας της
καθαρότητας, η οποία και προορίσθηκε και φανερώθηκε και το
σχετικό με αυτήν μυστήριο τελέσθηκε, με πολλά παράδοξα
γεγονότα.
Πρώτα η γέννησή της από το ζεύγος που ζητούσε με άσκηση και
προσευχή τη λήξη της ατεκνίας τους και έλαβαν την υπόσχεση και
συνέλαβαν τη τωρινή Θεομήτωρ. Και επειδή οι πολυάρετοι γονείς
της πέτυχαν το ζητούμενο, έσπευσαν να εκπληρώσουν την προς το
Θεό υπόσχεσή τους και μετά τον απογαλακτισμό την οδηγούν στο
ιερό του Θεού και στον ιεράρχη που ευρίσκετο εκεί, αλλά και αυτή
μόνη της με ελεύθερη γνώμη προσήλθε στο Θεό και διέμενε στα
άγια των αγίων. Τρεφόταν δε από πάνω με άγγελο με απόρρητη
τροφή που δυνάμωνε καλύτερα τη φύση της και τελειοποιούσε τον
εαυτό της κατά το σώμα, ώστε το κατάλληλο καιρό να ανοιχθούν οι
ουράνιες μονές και να δοθούν για αιώνια κατοίκηση σε όσους
πιστεύουν στη παράδοξη γέννα της.
Έχοντας πλέον από τη μητρική ακόμη κοιλιά τέτοια θεία χαρίσματα
και φυσικά δώρα, δεν δέχθηκε ούτε καμιά άλλη επίκτητη φύση
(διότι έτσι νομίζω ότι πρέπει να ονομάζουμε τα από τους δασκάλους
αποκτήματα) να εισφέρει μέσα της φοιτώντας σε δασκάλους.

3

Αντίθετα, αφού παρέδωσε στο Θεό τον ηγεμονικό νου ως υπήκοο σε
όλα, εγκατέλειψε δε τελείως τα διδάγματα των ανθρώπων και έτσι
δέχθηκε άφθονη την από τα άνω σοφία, στο σημείο της ηλικίας που
οι γονείς τοποθετούν τα παιδιά χωρίς τη θέλησή τους ως νήπια κάτω
από τη καθοδήγηση νηπιαγωγού και τα παραδίδουν σε
γραμματοδιδασκάλους, αυτή παρακάθεται μαζί με το Θεό σε άγια
άδυτα σαν θεσπέσια ανάκτορα, ως βασιλικός έμψυχος θρόνος
ανώτερος από κάθε έδρα, στολισμένος ολόκληρος με αρετές που
πρέπουν σε τέτοιο βασιλέα που κάθεται σε αυτόν.
Μόλις τριών ετών που μόλις είχε αποκοπεί από το θήλασμα και τη
δίαιτα της αγκαλιάς δείκνυε το πρέπον σε όσους γνωρίζουν να
κρίνουν αλάθευτα. Όταν έφθασε κοντά στα πρόθυρα του ιερού, ενώ
νεάνιδες ευγενείς ντυμένες επάξια προς το γένος τους την
περιστοίχιζαν κρατώντας λαμπάδες και έτσι με επισημότατη πομπή
την προέπεμπαν με ευταξία προς το εσωτερικό, σε αυτό το σημείο
φάνηκε ότι αισθανόταν καλύτερα από όλους όσα συμβαίνουν και
πρόκειται να της συμβούν. Σεμνή τότε και χαρούμενη και θαυμαστή
με το κατάλληλο παράστημα και ήθος και φρόνημα προχωρούσε και
έρχεται σε συνάντηση με τον αρχιερέα.
Και αμέσως εγκατέλειψε όλους γονείς, τροφούς, συνομήλικες και
αποχωρίσθηκε από τους συναγμένους, μόνη εντελώς, χαρούμενη
προχωρεί στον αρχιερέα ο οποίος την εισήγαγε στα άγια των αγίων
και έπεισε όλους τους τότε ζώντας να δέχονται το γεγονός αυτό, με
τη σύμπραξη και τη συναπόφαση του Θεού. Διότι επρόκειτο να γίνει
σκεύος εκλογής, όχι όπως η κιβωτός γεμάτο σκιές και τύπους, αλλά

4

γεμάτο αλήθεια, για να βαστάει κυοφορώντας εκείνον τον ίδιο, του
οποίου το όνομα είναι θαυμαστό. Τι σπουδαίο θαύμα;
Ας δούμε λοιπόν, πως τίθεται τέλος στους τύπους, πως πάνω σε
εκείνη ακριβώς τη σκιαγραφία τελετουργείται η μορφή της
αλήθειας. Εισήλθε στα πρόσκαιρα άγια των αγίων η παντοτινή αγία
των αγίων. Εισήλθε η αχειροποίητη σκηνή του Λόγου, η λογική και
έμψυχη κιβωτός του άρτου της ζωής που αληθινά αποστάλθηκε σε
εμάς από τους ουρανούς. Εισήλθε η βίβλος της ζωής, που δεν
δέχθηκε τύπους λόγου, αλλά τον ίδιο το Λόγο του Πατρός
απορρήτως. Σε αυτήν την αληθινή κιβωτό παρίστανται όχι οι τύποι
των αγγέλων, αλλά οι ίδιοι οι άγγελοι και το σπουδαιότερο είναι ότι
δεν επεσκίαζαν απλά, αλλά διακονούσαν και υπηρετούσαν στη
διατροφή. Διατροφή που δεν είναι δυνατό να πούμε ούτε τι ήταν,
τόσο ξεπερνούσε σε θαυμασμό και το πολυθρύλητο εκείνο μάννα.
Ο διακομιστής ήταν καθαρό σύμβολο της αγγελικής πολιτείας της
Παρθένου σε αυτό το στάδιο της ηλικίας την υπηρετούσε συνεχώς
και δεν την επεσκίαζε, υποσχόμενος σε αυτήν το μελλοντικό
μεγαλείο. Αυτήν άλλωστε πρόκειτο να επισκιάσει, όχι άγγελος ούτε
αρχάγγελος ούτε τα ίδια τα Χερουβίμ και τα Σεραφείμ, αλλά η ίδια η
ενυπόστατη δύναμη του Υψίστου. Τούτο μάλιστα δεν είναι
επισκίαση αλλά καθαρά ένωση, όχι μόνο στη γαστέρα αλλά και
μόρφωση. Και το μορφωμένο από τα δύο, δηλαδή από τη δύναμη
του Υψίστου και στη παναγία και παρθενική εκείνη γαστέρα ήταν ο
Λόγος Θεού σαρκωμένος.

5

Πω πω, σε ποιό βάθος μυστηρίου κατεβάσαμε το λογο! Και έτσι
ζούσε λοιπόν σαν στο παράδεισο, βίο απαράσκευο, αφρόντιστο,
αμέριμνο, αμέτοχο αγενών παθών, ζώντας μόνο για το Θεό,
βλεπόμενη μόνο από το Θεό, τρεφόμενη μόνο από το Θεό και γενικά
αφιερωμένη συνεχώς στο Θεό.
Ζούσε την ιερά ησυχία, τη στάση του νου και του κόσμου, τη
λησμονιά των κάτω, την μύηση των άνω, την απόθεση των
νοημάτων προς το καλύτερο, δια της παιδείας από την ησυχία που
θεωρούμε μέσα το Θεό. Αφού λύθηκε από κάθε υλικό δεσμό
ανυψώθηκε πάνω και από αυτή τη συμπάθεια προς το σώμα της,
σύνηψε το νου της με τη προς τον εαυτό στροφή και προσοχή και με
τη αδιάλειπτο θεία προσευχή. Και δι' αυτής ερχόμενη τελείως στον
εαυτό της και υπερβαίνοντας το πολύμορφο συρφετό των λογισμών,
διέκρινε νέα και απόρρητη οδό στους ουρανούς, που θα την έλεγα
νοητή σιγή.
Αφού έτσι μυήθηκε στα ανώτατα μυστήρια με αυτές τις ακρότατες
θεωρίες και κατά το τρόπο αυτόν ενώθηκε και αφομοιώθηκε με το
Θεό, μόνη αυτή στους αιώνες επετέλεσε αυτή την υπερφυά πρεσβεία
για χάρη μας και μόνη της την αποπεράτωσε, πραγματοποιώντας το
μέγα και το πάνω από το μέγα κατόρθωμα. Διότι δεν έγινε μόνο καθ'
ομοίωση Θεού, αλλά και έκαμε το Θεό καθ' ομοίωση ανθρώπου.
Και δεν το έκανε αυτό πείθοντάς τον, αλλά και τον κυοφόρησε
ασπόρως και τον γέννησε αφράστως, κατά την χάρη από το Θεό (γι'
αυτό και προσαγορεύθηκε από τον αρχάγγελο, κεχαριτωμένη).

6

Ποιος μπορεί να περιγράψει τα μεγαλεία σου, παρθένε; Έγινες
Θεομήτωρ, ένωσες το νου με το Θεό, ένωσες το Θεό με τη σάρκα,
έκανες το Θεό υιό ανθρώπου και τον άνθρωπο υιό Θεού,
συμφιλίωσες τον κόσμο με τον ποιητή του κόσμου. Μας δίδαξες με
έργα ότι το θεωρείν δεν προσγίνεται μόνο με αίσθηση ή και λογισμό
στους πραγματικούς ανθρώπους (διότι τότε θα ήσαν λίγο μόνο
καλύτεροι από τα άλογα), αλλά πολύ περισσότερο με τη κάθαρση
του νου και τη μέθεξη της θείας χάριτος, κατά την οποία εντρυφούμε
στα θεοειδή κάλλη όχι με λογισμούς, αλλά με άυλες επαφές. Έκαμες
τους ανθρώπους ομοδίαιτους με τους αγγέλους, ή μάλλον αξίωσες
και μεγαλύτερων βραβείων, αφού συνέλαβες από το άγιο Πνεύμα
θεανδρική μορφή και την γέννησες παράδοξα και κατέστησες την
ανθρώπινη φύση απορρήτως συμφυή και, θα λέγαμε, ομόθεη με τη
θεία φύση.
Ας φυλάττουμε επομένως τη προς το Θεό και προς αλλήλους
ενότητα, που έχει εντυπωθεί σ' εμάς από το Θεό θείως, δια των
δεσμών της αγάπης. Ας βλέπουμε πάντοτε προς τον άνω γεννήτορα.
Ας υψώσουμε άνω προς αυτόν τη καρδιά μας. Ας παρατηρήσουμε το
μέγα τούτο θέαμα, τη φύση μας να συνδιαιωνίζει αύλως με το πυρ
της Θεότητος, και, αποβάλλοντας τους δερμάτινους χιτώνες, που
έχουμε ενδυθεί από τη παράβαση, ας σταθούμε σε αγία γη,
αναδεικνύοντας ο καθένας μας τη δική του γη αγία δια της αρετής
και της προς το Θεό σταθερής αφοσιώσεως, να φωτισθούμε και
φωτιζόμενοι να συνδιαιωνίσουμε σε δόξα της τρισηλίας Θεότητος

7

που πρέπει κάθε δόξα, κράτος, τιμή και προσκύνηση τώρα και στους
ατέλειωτους αιώνες. Γένοιτο...».
Πηγή: απόσπασμα από τις Πατερικές εκδόσεις «Γρηγόριος ο
Παλαμάς», τόμος 11ος

Λόγος τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου εἰς τὴν Γέννησιν τοῦ
Χριστοῦ
Ὢ τῆς καινῆς μίξεως! Ὢ τῆς παραδόξου κράσεως! Ὁ ἀχώρητος
χωρεῖται, ὁ ἄκτιστος κτίζεται, ὁ ὢν γίνεται καὶ ὁ πλουτίζων
πτωχεύει ἵνα ἐγὼ πλουτήσω τὴν αὐτοῦ Θεότητα, ὁ πλήρης
κενοῦται ἵνα ἐγὼ τῆς Ἐκείνου μεταλάβω πληρώσεως. Τίς ὁ
πλοῦτος τῆς ἀγαθότητος; Τί τὸ περὶ ἐμὲ τοῦτο γέγονε μυστήριον;
«Ἀνάμεσα σὲ ὅσα ἔγιναν ἀνὰ τοὺς αἰῶνες ἀπὸ τὸ Θεὸ γιὰ τὸν
ἄνθρωπο, δὲν ὑπάρχει τίποτα πιὸ ὠφέλιμο γιὰ ὅλη τὴν κτίσιν καὶ
πιὸ θεῖο ἀπὸ αὐτὸ ποὺ γιορτάζουμε σήμερα, τὴ γέννηση τοῦ
Χριστοῦ».
Ἑνώθηκε ὁ Θεός, τὸ δεύτερο πρόσωπο τῆς Ἁγίας Τριάδος, κατὰ
τρόπο ἀσύγχιτο, καὶ συγκροτήθηκε μία θεανδρικὴ ὑπόσταση. Δὲν
εἶναι μονάχα ἡ θεότητα ἀνεξιχνίαστη ἀλλὰ καὶ ὁ τρόπος ποὺ
ἐνανθρώπησε εἶναι ἀδύνατο νὰ κατανοηθεῖ λογικά...
Ὁ Χριστὸς εἶναι καὶ τέλειος Θεὸς ἀλλὰ καὶ τέλειος ἄνθρωπος.
Χαρίζει τὸν ἑαυτό Του δίδοντας στοὺς ἀνθρώπους τὴ δυνατότητα νὰ
ἀπολαμβάνουν τὴν ἀνακαίνιση, τὴν κατὰ χάριν θέωση τῆς ζωῆς
μετὰ τὴν «πτώση» καὶ τὴν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν τους.
Ὁ φιλάνθρωπος Θεὸς εὐδόκησε νὰ ἐλευθερώσει τὰ πλάσματά Του
ἀπὸ τὴν ὑπερήφανη κακία τοῦ διαβόλου. Κατέβηκε ἀπὸ ψηλά,
ταπεινώθηκε ἀναμιγνύοντας τὴ Θεότητα μὲ τὴν ἀνθρωπότητα.
Ὑπέδειξε ἔτσι σὲ ὅλους, ἀγγέλους καὶ ἀνθρώπους, ὅτι ὁ δρόμος ποὺ
φέρνει πρὸς τὰ ἄνω δὲν εἶναι ἡ ἔπαρση ἀλλὰ ἡ ταπείνωση.
Ὅποιος συνετίσθηκε καὶ κατανόησε τὴν τιμὴ ποὺ ἔλαβε ἡ φύση μας

8

ἀπὸ τὸν Θεὸ καὶ ἀντιλήφθηκε τὴ φιλανθρωπία Του θὰ τρέξει μὲ
λαχτάρα σ’ Αὐτὸν.
Ἑορτάζομεν σήμερα τὸν ἐρχομὸν τοῦ Θεοῦ πρὸς τοὺς ἀνθρώπους
καὶ καλούμεθα νὰ ἐνδυθῶμεν τὸν νέον ἄνθρωπον, ἀφοῦ
ἐγκαταλείψωμεν τὸν παλαιόν, νὰ ζήσωμεν μαζὶ μὲ τὸν Χριστόν, νὰ
γεννηθοῦμε μαζί Του, νὰ συσταυρωθοῦμε καὶ νὰ ταφοῦμε μαζί Του.
Ἂς ἑορτάζωμεν ὄχι κατὰ τρόπον κοσμικόν, μὲ δημόσιες πανηγύρεις
μόνον, ἀλλὰ περισσότερον κατὰ τρόπον θεϊκόν. Ἂς μὴ στολίσωμεν
μόνον τὰ προπύλαια, τοὺς δρόμους καὶ τὰ σπίτια μας, ἂς μὴ
χορτάσουμε μόνον τὰ μάτια μας καὶ τὴν ἀκοήν μας μὲ μελῳδίες, ἂς
μὴν ἑτοιμάσουμε μόνον ἰδιαίτερα ἐδέσματα διὰ νὰ προσφέρωμεν εἰς
τὴν γαστέρα μας προσκαίρους ἡδονάς, ἂς μὴ διαφθείρουμε τὴ
γεῦσιν μας, ἂς μὴν ἐπιτρέψωμεν εἰς τὴν ἁφὴν νὰ εὐχαριστηθῆ, ἂς μὴ
δείξωμεν ἀδυναμίαν εἰς ἔνδυμα πλούσιον, ἂς μὴ φορτωθῶμεν μὲ
πολύτιμους λίθους, ἂς μὴν παραδιδώμεθα εἰς γλέντια καὶ
οἰνοποσίας.
Ἂς μὴν προσπαθοῦμε νὰ ξεπεράση ὁ ἕνας τὸν ἄλλον εἰς τὴν
ἀκολασίαν, δεδομένου ὅτι ἀκολασία εἶναι κάθε τὶ τὸ περιττὸν καὶ
χρησιμοποιούμενον περισσότερον ἀπὸ ὅ,τι χρειαζόμεθα. Καὶ αὐτὰ
νὰ συμβαίνουν ὅταν ἄλλοι, οἱ ὁποῖοι προέρχονται ἀπὸ τὸν ἴδιον
πηλὸν μέ μᾶς, πεινοῦν καὶ ἔχουν ἀνάγκην.
Ἐμεῖς δὲ οἱ ὁποῖοι προσκυνοῦμεν τὸν Λόγον ἂς ἀπολαύσωμεν ὅλα
τα ἀγαθὰ μὲ τὴν λογικὴν καὶ τὸν θεῖον νόμον καὶ μὲ ἀφηγήσεις
ἀνεφερομένας εἰς τὴν σημερινὴν πανήγυριν, διὰ νὰ εἶναι ἁρμόζουσα
ἡ ἀπόλαυσις καὶ νὰ μὴν ἀπομακρύνεται ἀπὸ Ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος μᾶς
ἔχει συγκεντρώσει διὰ νὰ πανηγυρίσωμεν.
(Τὰ ἀναγνώσματα κατὰ τὴν Τράπεζαν τῶν Μοναστηριῶν ......)
Ὁ Ἰησοῦς Χριστός, ὁ χθές, σήμερον καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας, ἐκφράζει
τὸ αἰώνιον, ξεπερνᾷ τὰ παρόντα (χῶρο, χρόνο, νόμους τῆς φύσεως).
Αὐτὸς ὁ νοητὸς παρὼν κόσμος ἐδημιουργήθη ἀπὸ τὸν «Λόγον δι’ οὗ
τὰ πάντα ἐγένετο», ὥστε νὰ ἠμπορεῖ ὁ ἄνθρωπος νὰ ἐξετάζει τὰ τῆς
Δημιουργίας καταμετρῶντας τὰ ὑλικὰ μὲ τὸν μικρὸν «λόγον» -τὴν
ἀπὸ τὸν Θεὸν δωρημένη λογική μας- φθάνοντας καὶ εἰς τὰ μεγάλα
πράγματα, τὰ πνευματικά.
Νὰ γνωρίσωμεν καὶ νὰ τιμήσωμεν τὴν μικρὰν Βηθλεέμ καὶ νὰ
προσκυνήσωμεν τὴν Φάτνη ποὺ μᾶς ἐπαναφέρει γνωρίζοντάς μας

9

τὸν Παράδεισον, ὅπως καὶ ὁ Ἠσαΐας μᾶς παραγγέλει:«γνώρισε,
ὅπως ὁ βοῦς, τὸν κύριόν του καὶ ὅπως ὁ ὄνος τὸ παχνὶ τοῦ κυρίου
του».
Ἂς καθαρίσουμε τὸν νοῦν καὶ τὴν ἀκοὴν καὶ τὴν διάνοιαν, ὅσοι
ἐντρυφοῦμε εἰς τὰ τοῦ Θεοῦ τὰ πράγματα, διὰ νὰ ἀπολάβουμε
ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα δὲν τελειώνουν ποτέ.
Ἄς τρέξωμεν μαζὶ μὲ τὸν ἀστέρα καὶ νὰ φέρωμεν δῶρα μαζὶ μὲ τοὺς
μάγους, τὴν μετάνοιά μας καὶ τὴν ταπείνωσή μας.
Ἄς συμπορευθοῦμε σ ̓ ὅλες τὶς ἡλικίες καὶ σ ̓ ὅλα τὰ γεγονότα τοῦ
Χριστοῦ ὡς μαθητὲς Του καὶ ὁ καθένας μας ἂς φροντίζει νὰ γευθεῖ
τὴν χολήν, τὸ ὄξος, τοὺς ἐμπτυσμούς, τὰ κτυπήματα, τὶς ὕβρεις καὶ
τὸν ἀκάνθινον στέφανον διὰ τῆς ὑπομονῆς καὶ τῆς συγκατάβασής
μας πρὸς ὅλους ἀνεξαρτήτως, ὅπως Ἐκεῖνος χάριν τοῦ καθενὸς μας.
Ἂς ἐνδυθοῦμε τὸ κόκκινον ἔνδυμα, τὸ καλάμι, καὶ τὰ εἰρωνικὰ
προσκυνήματα ἐκείνων ποὺ εἰρωνεύονται τὴν ἀλήθειαν
διαμαρτυρώμενοι μὲν ἀλλὰ ἀγαπῶντας τους.
Τέλος, ἂς συσταυρωθοῦμε μαζὶ μὲ τὸν Χριστόν, διὰ νὰ ἀναστηθοῦμε
καὶ μαζί Του, διὰ νὰ δοξασθοῦμε καὶ νὰ βασιλεύσουμε μαζί Του,
στὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, δοξάζοντας ἀκαταπαύστως τὸν Θεόν, ὁ
ὁποῖος προσκυνεῖται καὶ λατρεύεται ὡς Τριάς, διὰ τῆς χάριτος τοῦ
Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν, εἰς τὸν Ὁποῖον ἀνήκει ἡ δόξα εἰς
τοὺς αἰῶνας. Ἀμὴν.

Ἐπιμέλεια κειμένων: Πρωτοπρ. Γεώργιος Καλαντζῆς
Δεκέμβριος 2018
Site: www.agios-gerasimos.gr

Ο βίος του Αγίου Σπυρίδωνος
Μέσα στη χορεία των Αγίων Πατέρων μας με ξεχωριστή
λαμπρότητα προβάλλει ο Άγιος Σπυρίδων, ο επίσκοπος
Τριμυθούντος Κύπρου. Φτωχός κι ασήμαντος μέσα στην
καθημερινότητα της απλοϊκής ζωής του και τη μέριμνα του έγγαμου
βίου του, έδωσε ο φιλόθεος Σπυρίδων με όλη τη δύναμη του την
καρδιά του στο Θεό κι αυτή πλατύνθηκε και χώρεσε στους κόλπους
της όλη τη δημιουργία Του.

10

Όσο ζούσε έγινε για την Κύπρο ο καλός ποιμένας. Ζύμωσε με τον
αγιασμένο ιδρώτα του την πονεμένη κυπριακή γη δίνοντας έτσι
κουράγιο να αντέξει το βαρύ πόδι των κατακτητών της. Δόξασε και
την Εκκλησία κατοχυρώνοντας, με την απλότητα των
πνευματοφόρων λόγων του και τη θαυματουργία, το ομοούσιο του
Υιού με τον Πατέρα στην Α’ Οικουμενική Σύνοδο του 325 μ.Χ.
Όταν κοιμήθηκε, στερέωσε στην Ορθοδοξία το θεοφιλή λαό της
Κέρκυρας που κινδύνευσε να εκκαθολικιστεί από τους Λατίνους
κατακτητές του. Έγινε δε ο παρηγορητής στον πόνο του λαού του
Θεού με τις άπειρες θαυματουργίες του και, χάρισε στην
ανθρωπότητα το αγιασμένο λείψανο του, άφθορο από τον 4ον μ.Χ.
αιώνα να ευωδιάζει το άρωμα της Βασιλείας των Ουρανών και να
ελκύει αυτούς που διψούν την αγάπη του Θεού Πατέρα μας.
Η Κύπρος, «η νήσος των Αγίων» κατά τους χρονογράφους, που
γέννησε πολλούς και ονομαστούς Αγίους, έβγαλε από τα σπλάχνα
της και το θείο αυτό καρπό, αυτόν που έμελλε να φωτίσει με την
απλότητα του την οικουμένη, τον Άγιο Σπυρίδωνα το θαυματουργό.
Ο Άγιος γεννήθηκε στο χωριό Άσσια της επαρχίας Αμμοχώστου,
που τώρα ποδοπατείται από τους Τούρκους. Η χρονολογία της
γέννησης του δεν είναι ακριβώς γνωστή, είναι όμως βέβαιο πως
γεννήθηκε κατά το δεύτερο μισό του Γ ́ αιώνα. Ήταν από τη
νεότητα του απλός και ταπεινός και είχε σαν εργασία του να βόσκει
πρόβατα. Νυμφεύτηκε, και από το γάμο του απέκτησε παιδιά. Εκτός
όμως από τη θυγατέρα του Ειρήνη δεν αναφέρονται αλλά ονόματα
από τους βιογράφους.
Ο γάμος δεν ήταν για το Σπυρίδωνα εμπόδιο, αλλά αντίθετα ο
δρόμος του αγιασμού του, όπως ακριβώς είναι ο «εν Χριστώ» γάμος:
δρόμος αγιασμού των πιστών. Δεν άφησε την ευλογία του
μυστηρίου κατά μέρος για να ορμήσει στις βιοτικές μέριμνες, αλλά
αγαπώντας το Θεό «εξ όλης της καρδίας, ισχύος και διανοίας
του», όπως επιβάλλεται σε όλους τους χριστιανούς, οδηγούσε τις
βιοτικές μέριμνες του προς το Θεό, μένοντας αμέριμνος στην αγάπη
Του. Έτσι οι βιογράφοι του αναφέρουν ότι ο πόθος της ησυχίας τον
ωθούσε να οδηγεί τα πρόβατα του να βόσκουν σε έρημα και ήσυχα
μέρη. Κι ενώ αυτά χόρταιναν ευχαριστημένα από τις τροφές της γης,

11

ο μακάριος Σπυρίδων έμενε αχόρταγος, καταγινόμενος στο
να «μελετά ημέρας και νυκτός εν νόμω Κυρίου».
Οι αρετές του θείου Σπυρίδωνα δεν ήταν απλώς μια βιασμένη
εξωτερική συμπεριφορά, αλλά έκφραση της χάρης του Θεού, που
ζούσε μέσα του ελκυόμενη από την αγάπη, την ταπείνωση και την
άσκησή του. Είχε νικήσει τη γαστριμαργία με την εγκράτεια, την
πορνεία με την προσευχή, τη φιλαργυρία με την αυτάρκεια. Η
ειρήνη του Αγίου Πνεύματος τον πλημμύριζε, η κενοδοξία
συντριβόταν από την ταπεινοφροσύνη του και η ακτημοσύνη του
τον ελευθέρωνε από την προσκόλληση στη γη. Ο Σπυρίδων ήταν
επίσης «φιλάδελφος και φιλόξενος» προς όλους, πονηρούς και
αγαθούς, γεμάτος αγάπη και καταδεκτικότητα.
Όλες τις αρετές τις αποκτούσε και τις ασφάλιζε «προσευχόμενος
αδιαλείπτως, νυκτός και ημέρας τω θεώ» και σύντομα έγινε ο
πραγματικά μακάριος «ιατρός ψυχών, πνευμάτων ακαθάρτων
φυγαδευτής, εκδιώκων τη δυνάμει του Αγίου Πνεύματος, πάσαν νόσον
και πάσαν μαλακίαν από τε των ψυχών και των σωμάτων των
ανθρώπων».
Τα χαρίσματα τον στόλιζαν και τον λάμπρυναν. Εκείνο όμως που
τον ανέβαζε πέρα από τους αγγέλους ήταν η ιερωσύνη που τον
έφερε στο ουράνιο θυσιαστήριο. Όταν λειτουργούσε, αρπαζόταν το
πνεύμα του προς το θρόνο του Θεού, από όπου έπαιρνε την
πληροφορία ότι «αληθώς προσεδέχθη η λογική αυτού θυσία υπό του
Θεού και Πατρός και ό,τι όπερ ητήσαντο τον Θεόν υπέρ του λαού,
έλαβε», όπως διασώζει ο βιογράφος του.
Ήταν ένας ποιμένας του Θεού για τους ανθρώπους. Δε σταμάτησε
όμως μέσα στην «εν Χριστώ» απλότητα του να είναι και ποιμένας
προβάτων, όταν ακόμα μετά το θάνατο της πρεσβυτέρας του
αναδείχτηκε Επίσκοπος Τριμυθούντος. Κι ενώ την ημέρα εποίμαινε
τους ανθρώπους τη νύχτα έβοσκε τα πρόβατα του.
Δεν είναι γνωστή η ακριβής ημερομηνία που ο ουράνιος αυτός
άνθρωπος και επίγειος άγγελος έγινε αρχιερέας. Πάντως σίγουρα
πριν το 325, γιατί όταν αυτοκρατόρευσε ο Μέγας Κωνσταντίνος,
πήρε μέρος στην Α ́ Οικουμενική Σύνοδο.
Ο φιλόθεος Σπυρίδων είχε ελκύσει τη χάρη του Θεού, που
φανερωνόταν εκτός από τις άλλες αρετές του στα άφθονα θαύματα,

12

που προξενούσε η προσεχή του. Μόλις ανέβηκε στον επισκοπικό
θρόνο ξέσπασε στην Κύπρο μεγάλη ανομβρία. Οι πηγές της γης
στέρεψαν και η δίψα με την πείνα μάστιζαν τον τόπο. Ο θάνατος
απλωνόταν στο νησί, που κινδύνεψε έτσι να ερημωθεί. Στράφηκαν
τότε οι κάτοικοι στο Θεό και κατέφυγαν στον εκλεκτό Του, το
θειότατο Σπυρίδωνα. Μόλις ο Άγιος προσευχήθηκε, άνοιξαν οι
κρουνοί του ουρανού και άφθονη βροχή χόρτασε τη διψασμένη γη.
Και για να φανερωθεί η παρρησία του θείου πατέρα στο Θεό, μόνο
με την προσευχή του σταμάτησε η βροχή, που απειλούσε πλημμύρες
και καταστροφές.
Ο Σπυρίδων ήταν και προορατικός. Ζώντας με την αδιάλειπτη
προσευχή στη γη, όπου υπάρχει ο χρόνος και συνάμα στον ουρανό,
όπου η αιωνιότητα, η υπέρβαση δηλαδή του χρόνου, γνώριζε ο
Άγιος και τα παρελθόντα και τα παρόντα και τα μέλλοντα. Ένα
χαρακτηριστικό είναι το παρακάτω ιστορικό που μας διασώζει ο
βιογράφος του, ο Θεόδωρος, επίσκοπος Πάφου.
Ήταν εποχή πείνας και ένα φτωχός γεωργός έχοντας πολλή ανάγκη
από τρόφιμα για την οικογένεια του κατέφυγε σε έναν πλούσιο
έμπορο και του ζητούσε βοήθεια. Ο έμπορος όμως είχε μαζεμένες
σοδιές και τρόφιμα και, σκοπεύοντας να εκμεταλλευτεί την
κατάσταση, ζήτησε αρκετά χρήματα. Πονεμένος και πικραμένος ο
φτωχός κατέφυγες στον Άγιο, που τον παρηγόρησε λέγοντάς του «
Αύριο το σπίτι σου θα γεμίσει φαγητά».
Το βράδυ καταρρακτώδης βροχή κατακρήμνισε την πρόχειρη
αποθήκη του πλουσίου, τα αποθηκευμένα τρόφιμα παρασύρθηκαν
στο δρόμο και οι φτωχοί και οι πεινασμένοι, ανάμεσα τους και ο
φτωχός γεωργός, πήραν όσα χρειάζονταν. Ο φιλάργυρος έμπορος,
παρά το πάθημα του, δυστυχώς δε διορθώθηκε, ούτε μετανόησε.
Έμεινε στη σκληροκαρδία του.
Ο θείος Σπυρίδων, σαν αληθινός άνθρωπος, ήταν κυρίαρχος στη
φύση, όπως πρέπει στον άνθρωπο. Κυρίαρχος, μα όχι δυνάστης,
όπως είναι ο εμπαθής, που στην ουσία είναι δούλος των φυσικών
αναγκών του, αφού τις υπηρετεί αντί να τον υπηρετούν. Ελεύθερος
ως προς τη φύση, χωρίς να παύσει να είναι ταπεινός και ελεήμονας
σε αυτή. Μα και η φύση, όπως και τα ζώα, σε αυτού του είδους την
κυριαρχία «βρίσκουν τον εαυτό τους» και πρόθυμα υπηρετούν

13

τον «εν Χριστώ» άνθρωπο. Ο βιογράφος του μας διασώζει ένα
ιστορικό με τον ίδιο πλούσιο έμπορο που αναφέρθηκε
προηγουμένως.
Ένας φτωχός του ζήτησε τρόφιμα και σπόρους με την υπόσχεση να
τα επιστρέψει έντοκα μετά το θέρισμα. Ο πλούσιος απαιτούσε
ενέχυρο για να εξασφαλίσει και ο φτωχός κατέφυγε κλαίοντας στον
άγιο Επίσκοπο. Ο άγιος ελεήμονας προς τους φτωχούς και
πονεμένους δεν άφησε τον πλησίον του απαρηγόρητο.
Προσευχήθηκε και μετάβαλε ένα φίδι σε χρυσό κόσμημα. Την
επόμενη μέρα το έδωσε στο φτωχό που δίνοντας το για ενέχυρο,
πήρε τα χρειαζόμενα. Με την ευλογία του άγιου τα χωράφια του
φτωχού γέμισαν καρπό. Ο φτωχός ξόφλησε το χρέος του και
επέστρεψε το χρυσό κόσμημα στον Άγιο που μπροστά στον
έκπληκτο γεωργό το ευλόγησε κι έγινε ξανά φίδι.
Ήταν ο Άγιος Σπυρίδων και έξοχος παιδαγωγός. Παιδαγωγούσε με
την προσευχή και τα θαύματα του με τρόπο λεπτό, αλλά
αποτελεσματικό. Στην Ερυθρά, κωμόπολη ένα κενόδοξο και
παρήκοο διάκο και τον άφησε άλαλο. Ο Άγιος τον παρακάλεσε να
ψέλνει πιο σύντομα στον εσπερινό, γιατί είχε κάπου να πάει. Ο
διάκος θέλοντας να επιδείξει την ωραία φωνή του την αργόσερνε,
ώσπου ξάφνου δεν μπορούσε πια να μιλήσει. Ήταν ο σωφρονισμός
του Θεού. Τρομαγμένος ο διάκος ζητά τη συγχώρηση και την
ευσπλαχνία του Αγίου. Ο θείος Σπυρίδων προσευχήθηκε και η φωνή
ξαναγύρισε. Για να ταπεινωθεί όμως, έμεινε για λίγο καιρό βραχνός.
Ο χαριτωμένος τρόπος, που ο Θεός σωφρόνιζε αυτούς που ο θείος
Σπυρίδων απέφευγε να τιμωρήσει, δεν οφειλόταν παρά στην
ευσπλαχνία του Αγίου. Η φιλοκτημοσύνη, ένα από τα πιο ισχυρά
πάθη που κρατούν τον νου μας αιχμαλωτισμένο στη γη, είχε νικηθεί
από τον Άγιο Σπυρίδωνα. Ο νους του ελευθερωμένος από την
προσκόλληση ζούσε τα γήινα με την καθαρότητα του ουρανού.
Ζούσε και στον ουρανό μεταφέροντας τον πόνο της γης στον
Τριαδικό Θεό για να τον ελαφρώσει.
Σε αυτό τον ουρανό, τη Βασιλεία του Θεού, ποθούσε ο Άγιος του
Θεού να εγκατοικήσει μια για πάντα. Η κηδεία έγινε με τη
σεμνότητα που άρμοζε και ο απλοϊκός ποιμένας θάφτηκε στη
μάντρα του. Στο ναό της Τριμυθούντος της Κύπρου, αγιάζοντας έτσι

14

το χώμα της πατρίδας του που το σκάλιζε, το πότιζε και το έβρεχε με
τον ιδρώτα του, ως τα γεράματα του.
Η εκλογή της αγάπης του Θεού πέρα από κάθε άλλη αγάπη από τον
Άγιο Σπυρίδωνα τον έκαμε εκλεκτό του Θεού. Αυτό έχει ήδη γίνει
αντιληπτό από την περίπτωση της θεραπείας του γιου του Μ.
Κωνσταντίνου, τον Κωνστάντιο, που τον γιάτρεψε από μια βαριά
αρρώστια.
Ο Άγιος Σπυρίδων ήταν, όπως όλοι οι Άγιοι, πολίτης της Βασιλείας
του Θεού και άφηνε γύρω του το μυστικό της άρωμα. Στο ναό της
Τριμυθούντος, όπως σε κάθε ναό της Εκκλησίας μας, σε κάθε
λειτουργία και ακολουθία γίνεται ολόκληρο πανηγύρι από τις
Ουράνιες Δυνάμεις και τους Αγγέλους. Όντας ένας από αυτούς ο
Άγιος Σπυρίδων συνοδευόταν στις ακολουθίες, όταν απουσίαζε ο
λαός, από τους Αγγέλους. Μια φορά μάλιστα η αγγελική συνοδεία
γινόταν ακουστή μακριά από το ναό και ο φτωχός λαός της
Τριμυθούντος δοξολογούσε το Θεό, που τους έστειλε ένα ποιμένα
ισάγγελο.
Το χώμα της Κύπρου δέχτηκε το αγιασμένο σώμα του, που
μπόλιασε τη γη με την αγιωσύνη του, δίνοντας της την ελπίδα της
Αναστάσεως στη δεύτερη ένδοξη Παρουσία του Χριστού μας. Και
αυτό το χώμα άφηνε τον αγιασμό να διαπερνά τους πόρους και να
σκορπίζεται πλουσιοπάροχα στο φως και τον αέρα. Ο τάφος του
έγινε πηγή ιαμάτων, από όπου ανάβλυζε άφθονη η ευλογία, που
έτρεφε το φιλόθεο λαό της Κύπρου.
Τη μέρα της γιορτής του Αγίου πλήθος προσκυνητών περνούσαν
από την Τριμυθούντα για να χαιρετίσουν τον Άγιο που τους κέρναγε
ανάλογα με τη δεκτικότητα τους. Ένας από τους προσκυνητές
γεμάτος κατάνυξη πλησίασε τον τάφο για να προσκυνήσει. Η χάρη
του Θεού τον περιτύλιξε με τέτοια δύναμη, που ούτε νε μιλήσει
ήθελε, ούτε να φάει, παρά μόνο αισθανόμενος το πνεύμα του έξω
από το χρόνο και το χώρο έπλεε από χαρά και έκσταση στην
αιωνιότητα της Βασιλείας του Θεού.
Ο Πάφου Θεόδωρος που ήταν εκτιμητός μεταξύ των επισκόπων της
Κύπρου ήταν εκείνος που στη γιορτή του Αγιοτάτου Σπυρίδωνα το
655 μ.Χ. εκφώνησε τον πανηγυρικό λόγο προς τιμή του θείου
πατρός. Γιατί κάθε χρόνο στις 14 Δεκεμβρίου αρχικά και αργότερα

15

στις 12 του ίδιου μήνα μαζεύονταν ανάμεσα στο πλήθος του λαού
όλοι οι Επίσκοποι της Κύπρου και συλλειτουργούσαν,
αναπέμποντας τη δοξολογία της Εκκλησίας της Κύπρου στον
απειράγαθο Θεό για το μεγάλο πρέσβυ, που της χάρισε στο θρόνο
της βασιλείας του. Χωρικοί από όλα τα μέρη του νησιού, έφερναν
από μακριά τα ζώα, τα οπωρικά, τα φρούτα, την πραμάτια τους
γενικά γύρω από το ναό.
Ενώ όμως η κυπριακή γη κράτησε το αγιασμένο λείψανο άφθορο να
μοσχομυρίζει στα σπλάχνα της, ήλθε ο καιρός, τα τέλη του Ζ’
αιώνα, το ιερό σκήνωμα να αγιάσει και άλλους τόπους. Οι επιδρομές
των Αράβων απειλούσαν τον ολοκληρωτικό αφανισμό των Κυπρίων
τόσο που ο Ιουστινιανός, ο αυτοκράτορας του Βυζαντίου,
μετανάστευσε τον πληθυσμό της Κύπρου στον Ελληνισμό. Το ιερό
λείψανο για να ασφαλιστεί μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη,
όπου έγινε δεκτό από τους Βυζαντινούς σαν ιδιαίτερη ευλογία από
το Θεό.
Στην Κύπρο ο ναός της Τριμυθούντος έγινε τελικά Μοναστήρι, ενώ
στην Κέρκυρα η θεία οικονομία σχεδίαζε την προστασία του νησιού
αυτού από τα δόγματα των Λατίνων κατακτητών του. Το θείο
σκήνωμα αφέθηκε για προσκύνημα σε έναν από τους ναούς του
νησιού, ενώ τα πάμπολλα θαύματα που φανέρωναν τη δόξα του
Αγίου Σπυρίδωνα στο θρόνο του Θεού ώθησαν το λαό να κτίσει με
τα υστερήματα του το μεγαλόπρεπο ναό προς τιμή του Αγίου που
βλέπουμε σήμερα.
Με τα θαύματα του ο Άγιος Σπυρίδων εκδήλωνε την αγάπη του για
το λαό του Θεού. Αγάπη γεμάτη πόνο για τις θλίψεις και τα βάσανα
όλου του κόσμου. Ελεήμονας, φιλόστοργος και φιλάνθρωπος ο
Άγιος Σπυρίδων θεράπευσε και θεραπεύει, εισάκουσε και εισακούει
τον πόνο κάθε ανθρώπου. Τα θαύματα ο Άγιος του Θεού δεν τα
ενεργούσε για να επιδειχτεί και να γίνει θαυμαστή η θεία
παντοδυναμία, αλλά γιατί ο ανθρώπινος πόνος αγιάτρευτος από τις
ανθρώπινες προσπάθειες γιατρευόταν μόνο με τη χάρη του Θεού.
Οι Άγιοι του Θεού, όπως ο φτωχός και ο ταπεινός Σπυρίδων, μέσα
στο φως της Θεότητας που τους γεμίζει, βλέπουν συνεχώς σε
μεγαλύτερο βάθος την έκταση της αμαρτωλότητάς τους και
απελπισμένοι από τη δική τους αδυναμία προσφεύγουν με όλη την

16

ελπίδα τους στο Θεό που τον αισθάνονται όλο και περισσότερο
Πατέρας μας.
Η μίμηση του φιλόθεου Σπυρίδωνα δεν έγκειται στο να φτάσουμε να
θαυματουργούμε μια μέρα και να δοξαστούμε από το Θεό και τους
ανθρώπους. Αυτό δεν εξαρτάται καθόλου από μας και θα ήταν
εγωιστικό να το επιζητούμε. Μπορούμε όμως να μιμηθούμε τον
Άγιο ως προς τη ζωή του, που είχε σαν κύριο γνώρισμα την αγάπη
του προς τον πλησίον, με όλες τις αδυναμίες και τα πάθη του.
Πηγή υλικού
www.pireas-piraeus.blogspot.gr
www.imp.gr
www.koutouzis.gr
Site: http://www.romiosini.org.gr

Τὸ Μοναστήρι τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος Πειραιως και η προσφορα του στην επανασταση του 1821.
Τὸ 1735 ἱδρύθηκε τὸ Μοναστήρι τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος, ἐκεῖ
ἀκριβῶς ποὺ εἶναι ἡ σημερινὴ ὁμώνυμη ἐκκλησία, πάνω σχεδὸν στὰ
ἐρείπια τοῦ ἀρχαίου ναοῦ τῆς Ἀφροδίτης.
Τὸ μοναστήρι αὐτὸ ἦταν ὀχυρωμένο μὲ γεροὺς τοίχους, ἀπόρθητες
ἐπάλξεις καὶ ἀρκετὲς πολεμίστρες. Ἡ εἴσοδός του ἦταν θολωτή, μὲ
διπλὲς καὶ γερὲς πόρτες, τὸ δὲ διάκενο ποὺ μεσολαβοῦσε ἀνάμεσα
στὶς δύο, ἦταν ἀδιάβατο γιὰ τοὺς ξένους, γιατί στὸ κέντρο τοῦ θόλου
ὑπῆρχε μιὰ τρύπα ἀπ’ ὅπου οἱ καλόγεροι τοῦ Μοναστηριοῦ,
ζεματοῦσαν μὲ βραστὸ λάδι καὶ καυτὸ μολύβι, αὐτοὺς ποὺ θὰ
προσπαθοῦσαν νὰ μποῦν μὲ τὴν βία στὴν Μονή.
Ὅλη ἡ πειραϊκὴ χερσόνησος ἀποτελοῦσε κτῆμα της, ἢ ἀλλιῶς,
βακούφι της. Ἐπίσης εἶχε ἀρκετὰ μετόχια, ἐκ τῶν ὁποίων τὸ
γνωστότερο βρισκόταν στὴν περιοχὴ τοῦ Καραβᾶ, τοῦ ὁποίου ὁ
μετοχιάρης, συμμετεῖχε στὶς συνελεύσεις τῶν κατοίκων της, γιὰ τὴν
ἐκλογὴ τῆς Δημογεροντίας ἢ γιὰ ὁποιοδήποτε ἄλλο πρόβλημα ἢ
ἀνάγκη προέκυπτε.
Ἡ μονὴ ἐνίσχυε συνεχῶς τὸ κύρος της μέχρι ποὺ τὸ 1767 ἔγινε
σταυροπηγιακή.
Κατὰ τὴν διάρκεια τῆς Ἐθνεγερσίας τοῦ 1821, ὁ Πειραιᾶς ἔγινε
θέατρο πολεμικῶν συγκρούσεων τὸ κρίσιμο ἔτος τοῦ 1827, ὅπου

17

μετὰ τὴν κατάληψη τοῦ λόφου τῆς Καστέλλας ἀπὸ τοὺς Ἕλληνες μὲ
ἐπικεφαλῆς τὸν Σκωτσέζο φιλέλληνα συνταγματάρχη Gordon, οἱ
Τοῦρκοι ὀχυρώθηκαν στὴν μονὴ τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνα .
Κατὰ τὸ δίμηνο Μαρτίου – Ἀπριλίου τοῦ 1827, οἱ ἑλληνικὲς
στρατιωτικὲς δυνάμεις πολιόρκησαν τὴν μονή, καὶ μετὰ ἀπὸ ἀνηλεὴ
βομβαρδισμό, ἀνάγκασαν τοὺς πολιορκημένους Τουρκαλβανοὺς νὰ
παραδοθοῦν.
Ἦταν τόσο γερὸ τὸ μοναστήρι ὥστε, ἄντεξε καταπληκτικὰ τὸ 1827,
στὸν βομβαρδισμὸ ποὺ ἔκανε ἐπὶ δύο ἡμέρες κατὰ τὴν Ἐπανάσταση
ὁ ναύαρχος Ἄστιγξ μὲ τὰ πολεμικὰ «Καρτερία» καὶ «Ἑλλάς». Ἀπὸ
τὸ μοναστήρι τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος, πέρασαν μεταξὺ ἄλλων, τρεῖς
ἡγούμενοι,ἕνας μὲ τὸ ὄνομα Διονύσιος, ἄλλος, ὁ Νικηφόρος
Γαβριήλ, καὶ τρίτος, ὁ Συμεὼν Μαρμαροτούρης. Ὁ
Μαρμαροτούρης, συνεργάστηκε μὲ διάφορους δημογέροντες, τὸν
Νικ. Τυρναβίτη, Λογοθέτη, καὶ ἄλλους, γιὰ ζητήματα σχετικὰ μὲ τὴν
Ἐπανάσταση.
Στὸ μοναστήρι αὐτὸ,τὸν ἀγωγὸ τοῦ νεροῦ τὸν εἶχε κατασκευάσει
μὲ δικά του χρήματα ὁ ἱδρυτής τῆς ὁμώνυμης Σχολῆς, Γιάννης
Ντέκκας. Μάλιστα, στὴν διαθήκη του ποὺ ἔγινε τὸν Νοέμβριο τοῦ
1757 « μπροστὰ στὸν Δημόσιο Συμβολαιογράφο Μπονεφάτσιο» καὶ
ποὺ διαβάστηκε πέντε χρόνια μετὰ ἀπὸ τὴν κηδεία του, ἄφηνε στὴν
Μονὴ τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος, τὰ ἐξῆς χρήματα, καὶ ἐντολές :
«Τετρακόσια δουκάτα γιὰ νὰ ἀγοράσουν οἱ ἐπίτροποι ἕνα
ὑποστατικό, ἀπὸ τὰ χρήματα τοῦ ὁποίου θὰ διατηροῦνε καθαρὴ καὶ
σῶα τὴν σωλῆνα ποὺ φέρνει νερὸ στὸ μοναστήρι. Καὶ ὅτι ἀπομείνη
ἀπὸ τὸ περίσευμα τοῦ ὑποστατικοῦ, νὰ ξοδεύεται γιὰ τὸν
ἐξωραϊσμὸ τοῦ μοναστηρίου». Ἐπίσης, ἔκανε διάφορες συστάσεις
γιὰ τὸν ὑδραγωγό, καὶ εἰδικὰ γιὰ τὸν ἐπιστάτη « ἐπειδὴ τὸ νερὸ
εἶναι ἀγαθὸ τοῦ Θεοῦ καὶ ἐπομένως,ὠφέλιμο γιὰ ὅλους» ! Καί,
τελειώνοντας, ἔγραφε: «.. ἄν δὲν κάνει αὐτὰ ποὺ γράφω, θὰ δώση
λογαριασμὸ στὸν κριτὴ Θεό γιὰ τὰ τετρακόσια δουκάτα.» !
Ὅταν διαλύθηκε τὸ μοναστήρι, ἔμειναν στὰ χέρια τοῦ ἡγουμένου
Συμεών μερικὰ πράγματα, γιὰ τὰ ὁποῖα ἔγινε ὁλόκληρη
ἀλληλογραφία μεταξὺ αὐτοῦ καὶ τοῦ Ἐπαρχιακοῦ διευθυντὴ τῆς
Ἀττικῆς.
Τὰ πράγματα ποὺ παρακρατοῦσε ὁ Συμεὼν Μαρμαροτούρης ἦταν,

18

ἕνα Εὐαγγέλιο, δύο σταυροί, τέσσερα καντήλια ἀργυρά, δύο
πετραχείλια χρυσά, καὶ διάφορα ἄλλα εἴδη. Τελικά, τὰ κειμήλια
αὐτά, τὰ πῆρε ἀργότερα ἡ ἐκκλησία τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος.
Μὲ τὴν διάλυση τοῦ μοναστηριοῦ – ὅπως καὶ ἄλλων μοναστηριῶν
τοῦ Ἑλλαδικοῦ χώρου – τὸ 1833, κρατικοποιήθηκε ἡ περιουσία του
καὶ ὁ βασιλιᾶς Ὄθωνας, ἔχτισε νέο ναὸ στὴν θέση τῆς ἐρειπωμένης
μονῆς, τὸ 1836.
Ὡς ἀντίδωρο γιὰ τὴν προσφορὰ τῆς πάλαι ποτὲ μονῆς τοῦ Ἁγίου
Σπυρίδωνος στὸ ἑλληνικὸ ἔθνος,ἀνακήρυξε τὸν Ἅγιο Σπυρίδωνα,
πολιοῦχο τοῦ Πειραιᾶ.
Ὁ νέος ναὸς κτίστηκε ἐπὶ δημαρχίας Δημ. Μουτσοπούλου κατὰ τὰ
ἔτη 1868-75 στὰ θεμέλια τοῦ παλαιοῦ ναοῦ τῆς Μονῆς τοῦ Ἁγίου
Σπυρίδωνος (11ο/12ο αἰ.). Ἡ Μονή, εἶχε τὸ προσωνύμιο «τοῦ
Δράκου» καὶ ὁ ἑκάστοτε ἡγούμενός της, χαρακτηριζόταν ὡς
«Σπυριδωνίτης».
Ἡ Μονὴ τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος ἦταν πλούσιο μοναστήρι,
ὀχυρωμένο, γιὰ τὸν φόβο τῶν πειρατῶν (καστρομονάστηρο). Τὸ
1835 ὁρκίστηκαν στὸν ναὸ τοῦ Ἁγίου Σπυρίδωνος, οἱ πρῶτες
Δημοτικὲς Ἀρχὲς τοῦ Πειραιᾶ. Ὅταν ἡ Ἀθήνα ἔγινε πρωτεύουσα τοῦ
Κράτους,ὁ Μιαούλης θέλησε νὰ χτίσει σπίτι, κοντὰ στὴν θάλασσα.
Τὸ μόνο σημεῖο στὸν Πειραιᾶ ποὺ δὲν εἶχε ἔλη,ἦταν ἡ περιοχὴ τῆς
Μονῆς. Οἱ ἐργολάβοι ἔβλεπαν στὸν ὕπνο τους ἕναν μοναχὸ ὁ ὁποῖος
τοὺς ρωτοῦσε «γιατί τοῦ ἔκλειναν τὸ σπίτι» καὶ ἀρνοῦνταν νὰ
συνεχίσουν τὶς ἐργασίες, ὁπότε ὁ Μιαούλης, ἀναγκάστηκε νὰ κτίσει
τὸ σπίτι μόνος του. Λίγο πρὶν τελειώσει, πολλοὶ Πειραιῶτες εἶδαν
στὸν ὕπνο τους τὸν μοναχὸ ὁ ὁποῖος τοὺς προειδοποιοῦσε ὅτι ὁ
ἰδιοκτήτης του, δὲν θὰ προλάβει νὰ κατοικήσει σ’ αὐτό. Ὁ
Μιαούλης πέθανε στὶς 11 Ἰουνίου 1835, καὶ δὲν πρόλαβε νὰ
κατοικήσει στὸ σπίτι.
Ἡ ὁδὸς Ἁγ. Σπυρίδωνος ἦταν γνωστὴ παλιὰ ὡς, «γιαχνὶ σοκάκι»
ἀπὸ τὰ πολλὰ οἰνομαγειρεῖα.

Site: www.enromiosini.gr

 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ Θ. ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΩΝ

ΜΗΝΩΝ ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ - ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2021

• Δευτέρα 1 Νοεμβρίου Αγίων Αναργύρων Κοσμά και Δαμιανού των εξ Ασίας.
• Δευτέρα 8 Νοεμβρίου Αγίων Ταξιαρχών Μιχαήλ και Γαβριήλ.
• Τρίτη 9 Νοεμβρίου Αγίου Νεκταρίου.
• Πέμπτη 11 Νοεμβρίου Αγίου Μηνά.
• Από τις 15 Νοεμβρίου έως και τις 25 Δεκεμβρίου θα τελεστεί το Ιερό Σαρανταλειτουργο ενόψει της
εορτής των Χριστουγέννων.
• Δευτέρα 27 Δεκεμβρίου Αγίου Στεφάνου.
• Την Πέμπτη 18 Νοεμβρίου και την Πέμπτη 16 Δεκεμβρίου στις 5.00 το απόγευμα θα τελεστεί το
μυστήριο του Ιερού Ευχελαίου.
• Κάθε Δευτέρα μετά την ακολουθία του εσπερινού που τελείται στις 5.00 ψάλλεται η Παράκληση του
Αγίου Σπυρίδωνος.
• Κάθε Τετάρτη στις 4.30 το απόγευμα ψάλλεται η Παράκληση προς την Αγία Τριάδα για την κατάπαυση
της πανδημίας και στη συνέχεια πραγματοποιείται η συνάντηση του Κύκλου Μελέτης Αγίας Γραφής
ανδρών και γυναικών.
• Κάθε Παρασκευή μετά την ακολουθία του εσπερινού που τελείται στις 5.00 ψάλλεται η Παράκληση προς
την Παναγία την Μεγαλόχαρη.
• Ιερά εξομολόγηση: Κάθε Τετάρτη και Σάββατο πρωί και απόγευμα π. Χρήστος Τζανουδάκης.
• Κάθε Τρίτη και Πέμπτη πρωί κι απόγευμα π. Βασίλειος Πόπης.
• Κάθε Δευτέρα και Παρασκευή πρωί και απόγευμα π. Βασίλειος Σιγάλας.

Εκ του Ι. Ναού