«Ο ΠΟΛΙΟΥΧΟΣ ΜΑΣ»
ΔΙΜΗΝΙΑΙΑ ΕΚΔΟΣΗ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΚΑΤΑΡΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ
ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΕΝΟΡΙΑΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΝΕΟΤΗΤΟΣ
Ι. ΝΑΟΥ ΑΓ. ΣΠΥΡΙΔΩΝΟΣ
ΠΟΛΙΟΥΧΟΥ ΠΕΙΡΑΙΩΣ
ΤΕΥΧΟΣ 43
ο ΜΑΡΤΙΟΥ - ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2023
Λόγος Αγίου Ανδρέου Κρήτης στον Ευαγγελισμό της
Υπεραγίας Θεοτόκου
Έφθασε σήμερα η χαρά όλων των ανθρώπων και καταργεί την πρώτη
κατάρα. Έφθασε Αυτός που ευρίσκεται παντού, για να τα γεμίση όλα με
χαρά. Πώς ήλθε όμως; Χωρίς να περιβάλλεται από δορυφόρους, χωρίς να
σύρη πίσω του τις στρατιές των αγγέλων, δίχως μεγαλοπρεπή προσέλευσι,
αλλά ήσυχα και ήρεμα. Και το έκανε αυτό, για να διαφύγη την προσοχή
του άρχοντος του σκότους, για να παγιδεύση με το σοφό αυτό τέχνασμα
τον όφι, να εξαπατήση τον δράκοντα, τον Ασσύριο που έθεσε υπό την
εξουσία του όλη την ανθρώπινη ευγένεια, και έτσι τελικά να αρπάξη το
λάφυρο. Διότι δεν ανέχθηκε η άπειρη ευσπλαγχνία Του να υποστή
καταστροφή αυτό το τόσο σπουδαίο έργο, ο άνθρωπος, για χάρι του
οποίου Εκείνος έστησε τους ουρανούς σαν καμάρα, στερέωσε την γη,
σκόρπισε τον αέρα, άπλωσε την θάλασσα και κατεσκεύασε ολόκληρη την
ορατή κτίσι. Γι’ αυτό ο Θεός κατέβηκε στην γη, βγήκε έξω από τον ουρανό,
ήλθε ανάμεσα στους ανθρώπους, κυοφορήθηκε από Παρθένο, αυτός που
δεν τον χωρεί ολόκληρο το σύμπαν.
Λοιπόν ας αγάλλωνται τα σύμπαντα σήμερα, και η φύσις ας σκιρτά. Διότι
ανοίγεται ο ουρανός και η γη υποδέχεται κρυφά τον Βασιλέα του παντός.
Η Ναζαρέτ μιμείται την Εδέμ και δέχεται στους κόλπους της τον φυτουργό
της Εδέμ. Ο Πατήρ των οικτιρμών μόνος του μνηστεύεται την ανθρώπινη
ευτέλεια διά μέσου του μόνου γεννηθέντος από αυτόν. Και ο Γαβριήλ
υπηρετεί το μυστήριο και προσφωνεί ήσυχα την Παρθένο με το Χαίρε, για
2
να διασώση η θυγάτηρ του Αδάμ, που ανέτειλε από τον Δαβίδ, την χαρά
που έχασε η προμήτωρ. Σήμερα ο Πατήρ της δόξης ευσπλαχνίσθηκε το
ανθρώπινο γένος και κοίταξε με συμπάθεια την φύσι που εφθάρη από τον
Αδάμ. Σήμερα ο χορηγός της ευσπλαγχνίας φανερώνει την άβυσσο των
παναγάθων σπλάγχνων του και διοχετεύει στην κτίσι το έλεός Του, που
είναι άφθονο σαν το νερό που καλύπτει τις θάλασσες.
Αυτό είναι το γεγονός που πανηγυρίζουμε τώρα. και αυτήν την παραγγελία
δέχεται ο Γαβριήλ και μεσιτεύει ανάμεσα στην θεότητα και την
ανθρωπότητα, και πρώτος ευαγγελίζεται στην Παρθένο τις εγγυήσεις της
ολοκληρωτικής συνδιαλλαγής. Διότι ο Πατήρ των οικτιρμών συμπόνεσε το
γένος μας που είχε ήδη καταφθαρή από το ολίσθημα της αμαρτίας και
ενθυμήθηκε το έργο των χειρών του. Και επειδή δεν υπέφερε να μας βλέπη
να χανώμαστε έως τέλους, κατά πρώτον έδωσε στα χέρια του Μωυσέως
τον νόμο, που ήταν γραμμένος σε λίθινες πλάκες. Καθώς όμως ο νόμος δεν
είχε κανένα αποτέλεσμα1, απέστειλε πνευματοφόρους άνδρες, εννοώ
τους διορατικούς προφήτες, οι οποίοι έδειχναν όλες τις ευθείες οδούς του
Θεού. Παρ’ όλο δε που έκλεισαν τις αισθήσεις τους αυτοί προς τους
οποίους απεστάλησαν και δεν βελτιώθηκαν καθόλου, ωστόσο ούτε τότε
παρέβλεψε ο Πλάστης το πλάσμα μας, αλλά εξαπέστειλε σε μας τους
αναξίους, εις ους τα τέλη των αιώνων κατήντησε2, τον ομόθρονο και
ισοσθενή και ισάγαθο Υιό του, ο οποίος προήλθε από τους υπεράγαθους
και πανάμωμους κόλπους του. Διότι έκρινε πως πρέπει μάλλον να
εργασθή για την σωτηρία αυτών που έχουν ναυαγήσει, παρά να παρα-
βλέψη αυτό το τόσο σπουδαίο πλάσμα που έφτιαξε.
Αφού λοιπόν ώρισε σε κάποιον από τους πρώτους του αγγέλους να
διακονήση στο μυστήριο, νομίζω ότι αυτά του παρήγγειλε με το νεύμα της
οικείας του μεγαλειότητος: «Εμπρός λοιπόν, Γαβριήλ, πήγαινε στη
Ναζαρέτ, την πόλι της Γαλιλαίας, στην οποία κατοικεί κόρη Παρθένος
μνηστευμένη με άνδρα που ονομάζεται Ιωσήφ. Το όνομα της Παρθένου
είναι Μαρία». Λέγει, στη Ναζαρέτ. Για ποιο λόγο; Για να συλλέξη ο
Παντοκράτωρ το θεοχαρίτωτο κάλλος της παρθενίας, όπως ακριβώς το
τριαντάφυλλο, από ακανθωτή χώρα. και για την προφητεία, ότι Ναζωραίος
κληθήσεται3. Ποιος; Αυτός που ανακηρύσσεται κατόπιν από τον
Ναθαναήλ Υιός Θεού και Βασιλεύς του Ισραήλ4. Είναι βέβαια συνήθεια ο
Γαβριήλ να διακονή στα μυστήρια του Θεού, όπως το είδαμε στην
περίπτωσι του Δανιήλ5. «Πήγαινε λοιπόν στην πόλι της Γαλιλαίας Ναζαρέτ.
και σαν φθάσης σ’ αυτήν, σπεύσε πρώτα να ανακοινώσης στην Παρθένο
3
αυτό το χαρμόσυνο μήνυμα της χαράς, το οποίο είχε χάσει προηγουμένως
η Εύα. Και πρόσεξε μην της ταράξης την ψυχή. διότι το μήνυμα είναι χαράς,
όχι καταστροφής. ο ασπασμός είναι ευφροσύνης και όχι αθυμίας. Γιατί
ποια χαρά ήταν ή θα είναι μεγαλύτερη για το ανθρώπινο γένος, από το να
γίνη συμμέτοχος της θείας φύσεως, και, με την προς Αυτόν άμεση επαφή,
να ενωθή και να γίνη ένα με Αυτόν καθ’ υπόστασιν; Ποιο πράγμα είναι πιο
θαυμαστό, από το να βλέπης την συγκατάβασιτου Θεού, που φθάνει μέχρι
και την κυοφορία μέσα στην μήτρα μιας γυναίκας; Ω, τί παράδοξα
πράγματα! Ο Θεός μέσα στα μόρια μιας γυναίκας, ο τον ουρανόν θρόνον
έχων, και υποπόδιον την γην6. Ο Θεός να ευρίσκεται μέσα στην κοιλιά μιας
γυναίκας, αυτός που είναι υπερουράνιος και σύνθρονος της πατρικής
αϊδιότητος. Και ποιο πράγμα είναι πιο παράδοξο από αυτό, από το να
παρουσιάζεται δηλ. ο Θεός ανθρωπόμορφος, χωρίς να εξέρχεται από την
θεότητά του; Και από το να βλέπουμε την ανθρώπινη φύσι να είναι
ολόκληρη συνενωμένη με τον Πλάστη της, για να θεωθή ολόκληρος ο
άνθρωπος που έπεσε πρώτος στην αμαρτία;
Τί έκανε λοιπόν ο Γαβριήλ; Όταν τα άκουσε αυτά και κατάλαβε πως η
διαταγή είναι βέβαια επικυρωμένη με θεϊκή απόφασι αλλά ξεπερνά την
δύναμί του, έμεινε μετέωρος ανάμεσα στον φόβο και την χαρά και του
ήταν φανερό πως δεν πρέπει να ξεθαρρεύη. αλλά επίσης δεν έκρινε και
ασφαλές το να αντιλέγη. Ακολουθώντας λοιπόν το θεϊκό πρόσταγμα,
πέταξε κάτω προς την Παρθένο και φθάνοντας στη Ναζαρέτ, στάθηκε στο
δωμάτιο. Έπειτα έμεινε σκεπτικός και βασανιζόταν από διαφόρους
λογισμούς, σαν να βρισκόταν σε αμηχανία. και νομίζω πως αυτά
αναλογιζόταν: «Από πού ν’ αρχίσω να εκτελώ την απόφασι του Θεού; Να
εισέλθω βιαστικά στον θάλαμο; Αλλά τότε θα ταράξω την ψυχή της
Παρθένου. Να προχωρήσω πιο αργά; Αλλά η κόρη θα νομίση πως μπήκα
αυθαίρετα. Να χτυπήσω την πόρτα; Αλλά πώς; Δεν είναι χαρακτηριστικό
των αγγέλων αυτό, ούτε κάτι από τα αισθητά μπορεί να εμποδίση το
ασώματο. Να ανοίξω πρώτα την πύλη; Αλλά και αν ακόμη αυτή είναι
κλειστή, εγώ μπορώ να εισέλθω. Να την καλέσω με το όνομά της; Αλλά θα
τρομάξω την κόρη. Αυτό λοιπόν θα κάνω. Θα ενεργήσω ανάλογα με την
επιθυμία Αυτού που μ’ έστειλε. διότι έχει σκοπό να σώση το ανθρώπινο
γένος. Και η επιθυμία Του βέβαια αν και είναι κάπως παράδοξη, είναι
όμως γεμάτη ευσπλαγχνία και σύμβολο καταλλαγής. Πώς άραγε να
πλησιάσω την Παρθένο; Για ποιο πράγμα να της μιλήσω πρώτα; Για το
χαρμόσυνο μήνυμα ή για την ενοίκησι του Κυρίου μου; Για την επέλευσι
4
του Πνεύματος ή για την επισκίασι του Υψίστου; Θα χαιρετήσω λοιπόν την
Παρθένο, θα της ανακοινώσω το θαύμα, θα την πλησιάσω, θα της
απευθύνω τον χαιρετισμό και θα της προσφωνήσω ήρεμα το Χαίρε. Αυτό
θα με βοηθήση να της μιλήσω με παρρησία. Ας προπορευθή, ως εγγύησις
για την συνομιλία μου με αυτήν, το Χαίρε. Διότι αυτό και μόνο το άκουσμα
του Χαίρε, επειδή δεν θα προξενήση κανένα φόβο στην κόρη, θα
εξομαλύνη από πριν την κατάστασι της ψυχής της. Από την χαρά λοιπόν θ’
αρχίσω να της αναγγέλλω τα μηνύματα της χαράς. Διότι έτσι αρμόζει στην
βασίλισσα, με χαρμόσυνα μηνύματα να την χαιρετούμε. Διότι ο τρόπος
είναι χαροποιός, ο καιρός ευφρόσυνος, το παράγγελμα χαρμόσυνο, το
βούλευμα σωτήριο και προοίμιο ακατάληπτης χαράς.
Αυτά λοιπόν αφού αποφάσισε ο αρχάγγελος, πορεύθηκε στην παστάδα
και πλησίασε τον θάλαμο μέσα στον οποίο κατοικούσε η Παρθένος.
Προσήγγισε ήσυχα στην θύρα και, αφού εισήλθε, προσεφώνησε την
Παρθένο με ήρεμη φωνή: Χαίρε, κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά σου7. Αυτός
που υπάρχει πριν από σένα, σήμερα γίνεται μαζί με σένα, και μετά από
λίγο θα προέλθη από σένα. τότε αϊδίως, τώρα χρονικώς. Πω, πω, τί
αμέτρητη φιλανθρωπία! Πόσο μεγάλη αγαθοσύνη! Δεν αρκέσθηκε στο
μήνυμα της χαράς, αλλά ωνόμασε και τον αυτουργό της χαράς με την
κύησι της Παρθένου. Διότι το ο Κύριος μετά σου, δείχνει ολοφάνερα πως
παρευρίσκεται ο ίδιος ο Βασιλεύς και ολόκληρος σωματώνεται μέσα της,
χωρίς όμως να απομακρύνεται από την οικεία του δόξα.
Χαίρε, κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά σου. Χαίρε, συ που είσαι το όργανο
της χαράς με το οποίο ελύθη η καταδίκη της κατάρας και την θέσι της
κατέλαβε δίκαια η χαρά. Χαίρε, συ που είσαι αληθινά ευλογημένη. χαίρε,
η λελαμπρυσμένη. χαίρε, το καλλωπισμένο ανάκτορο της θείας δόξης.
χαίρε, το ιερό παλάτι του βασιλέως. χαίρε, νυμφών, εις τον οποίο ο
Χριστός ενυμφεύθη την ανθρωπότητα. χαίρε, συ που εξελέγης από τον
Θεό πριν να γεννηθής. χαίρε, το μέσο συνδιαλλαγής του Θεού προς τους
ανθρώπους. χαίρε, θησαυρέ της ακηράτου ζωής. χαίρε, ουρανέ,
υπερουράνιο οίκημα του Ηλίου της δόξης. χαίρε, ευρύχωρο χωρίο του
Θεού που δεν είναι χωρητός πουθενά εκτός μόνον από σένα. χαίρε, γη
αγία παρθενική, από την οποία δημιουργήθηκε με άρρητο θεοπλαστία ο
νέος Αδάμ για να διασώση τον παλαιό. χαίρε, ζύμη αγία θεόπλαστη, από
την οποία ζυμώθηκε όλο το φύραμα του ανθρωπίνου γένους, και, αφού
μετεβλήθη σε άρτο από το σώμα του Χριστού, αποτέλεσε ένα παράδοξο
κράμα.
5
Ευλογημένη συ εν γυναιξίν, και ευλογημένος ο καρπός της κοιλίας σου8.
Και πολύ σωστά ευλογημένη. Διότι σε ευλόγησε ο Θεός, εσένα το σκήνωμά
Του, που εκυοφόρησες απεριλήπτως τον υπερπλήρη της Πατρικής δόξης
άνθρωπο Ιησού Χριστό, που είναι και Θεός, τέλειος κατά τις φύσεις από
τις οποίες και στις οποίες συνέστη. Ευλογημένη συ εν γυναιξίν, η οποία
εχώρησες αστενοχωρήτως μέσα εις το ασύλητο ταμείο της παρθενίας σου
τον ουράνιο θησαυρό, εν ω πάντες εισίν οι θησαυροί της σοφίας και της
γνώσεως απόκρυφοι9. Συ είσαι αληθινά ευλογημένη, ης η κοιλία θημωνία
άλωνος.10 διότι καρποφόρησες ασπερμάτως και αγεωργήτως καρπό
ευλογίας, τον στάχυ της αφθαρσίας Χριστό, καθώς προσέφερες στον
γεωργό της σωτηρίας μας πλούσιο θερισμό, χιλιάδες μακαρίων ψυχών.
Εσύ είσαι αληθινά ευλογημένη, η οποία μόνη απ’ όλες τις μητέρες
προετοιμάσθηκες να γίνης μητέρα του Κτίστου σου, και όμως απέφυγες
όσα παθαίνουν οι μητέρες. Διότι δεν διεφθάρη από μητρικές ωδίνες η
εξαίρετή σου παρθενία, καθώς ο παρθενικός σου βλαστός διεφύλαξε σώα
τα σήμαντρα της αγνείας σου. Συ είσαι πραγματικά ευλογημένη, η μόνη
που κυοφόρησες δίχως άνδρα αυτόν που άπλωσε τους ουρανούς και
ουράνωσε ξενοπρεπώς την γη της παρθενίας σου. Ευλογημένη συ εν
γυναιξίν, η μόνη που αξιώθηκε την ευλογία την οποία υποσχέθηκε ο Θεός
με τον Αβραάμ στα έθνη11. Εσύ είσαι αληθινά ευλογημένη, γιατί μόνο εσύ
εχρημάτισες μητέρα του ευλογημένου παιδιού Ιησού Χριστού του Σωτήρα
μας, διά μέσου της οποίας κράζουν τα έθνη: Ευλογημένος ο ερχόμενος εν
ονόματι Κυρίου12. και, Ευλογητόν το όνομα της δόξης αυτού εις τον
αιώνα. και πληρωθήσεται της δόξης αυτού πάσα η γη. γένοιτο, γένοιτο13.
Ευλογημένη συ εν γυναιξίν, και ευλογημένος ο καρπός της κοιλίας σου.
Καρπός, από τον οποίο έφαγε ο πρωτόπλαστος Αδάμ και εξήμεσε την
αρχαία κατάποσι, με την οποία δέχθηκε μέσα του το δέλεαρ της απάτης.
Καρπός, από τον οποίο πηγάζει ο γλυκασμός της πικρής γεύσεως του
ξύλου και ο οποίος αποκαθαίρει την ανθρωπότητα. ο οποίος ανέβλυσε
πηγές ποταμηφόρες για χάρι του Ισραήλ που περιπλανιόταν στην έρημο,
και γλύκανε την Μερράν και έβρεξε ψωμί, παράξενη τροφή και
αγεώργητη. Ευλογημένος ο καρπός, ο οποίος μετέβαλε τα ύδατα που ήσαν
πικρά και προκαλούσαν ατεκνία σε πόσιμα και γόνιμα με την βοήθεια του
Ελισσαίου που έχυσε σ’ αυτά αλάτι. Ευλογημένος ο καρπός ο οποίος
προήλθε από τον ακήρατο βλαστό της παρθενικής μήτρας, ως βότρυς
ωριμασμένος κατά υπερφυή τρόπο. Ευλογημένος ο καρπός από τον οποίο
αναβλύζουν πηγές ύδατος αλλομένου εις ζωήν αιώνων14. Καρπός, από
6
τον οποίο προέρχεται ο ζωηφόρος άρτος, το σώμα του Κυρίου, και ποτήρι
αθανασίας που παρέχει σωτήριο ποτό. Ευλογημένος ο καρπός, τον οποίο
ευλογεί κάθε γλώσσα επουρανίων και επιγείων και καταχθονίων15, με τον
τριπλασιασμό της αγιαστικής Τριαδικής Θεότητος, και τον κατατάσσει
βέβαια στην ίδια ουσία, αλλά τον διαχωρίζει ως προς την ιδιαίτερη
υπόστασι. Ευλογημένη συ εν γυναιξίν, και ευλογημένος ο καρπός της
κοιλίας σου.
Η δε, λέγει, επί τω λόγω αυτού διεταράχθη, και διελογίζετο ποταπός είη ο
ασπασμός ούτος16. Λέγει ότι ταράχθηκε, όχι γιατί έπεσε σε απιστία.
αποκλείεται. Αντίθετα μάλλον από ευλάβεια προς την παράξενη
προσφώνησι, διότι της φάνηκε σαν μαντεία αυτό που έβλεπε. Ούτε έπαθε
αυτό που συνέβη στον Ζαχαρία μέσα στα άδυτα από την απιστία του, εξ
αιτίας της οποίας δέχθηκε την τιμωρία από τα γεννητικά στα φωνητικά
όργανα και αντάλλαξε την ατεκνία με την αφωνία17. Αλλά καθώς ήταν
καθαρή από κάθε ψόγο και από οποιαδήποτε επιμειξία προς άνδρα και
από κάθε ελευθεριάζουσα συνήθεια, και είχε συνηθίσει να προσηλώνη το
νου της στην ακλινή θεωρία των ουρανίων, δέχθηκε μέσα στην ψυχή της
ταραχή από τον ασπασμό, επειδή ήταν φυσικό, μια και ήταν
απαρρησίαστη, να διστάση εκείνη την στιγμή και να ανακρίνη με το λογικό
αυτό που της είχε λεχθή και όχι ν’ ανοίξη τ’ αυτιά της ως έτυχε και
απερίσκεπτα σ’ αυτόν που της μιλούσε. Γι’ αυτό, πολύ σοφά ο
ευαγγελιστής το επισήμανε και είπε. η δε διελογίζετο. Σαν να εξέταζε τους
διαλογισμούς της με το κριτήριο της καθαράς διανοίας, ώστε να μην
παραδεχθή χωρίς κρίσι τους λόγους. Έλεγε: ποταπός είη ο ασπασμός
ούτος; Διότι ήταν φυσικό, αυτή που ήταν ευγενής και θυγατέρα του Δαβίδ
να μην είναι ανίδεος των διηγήσεων που αναφέρονται στις Θείες Γραφές.
Έτσι έστρεψε το νου της αμέσως προς την πτώσι της προμήτορος,
αναλογιζόμενη το ολίσθημα εξ αιτίας της απάτης, και όσα άλλα παρόμοια
εξιστορήθηκαν από τους παλαιούς. Επομένως δεν έκανε άσχημα ο
ευαγγελιστής που γράφει πως διαλογιζόταν. Επίσης, το έκανε αυτό και για
να δείξη πόση σύνεσι είχε, καθώς και την σταθερή και πάγια και
αρρέμβαστη γνώσι της. Διότι δεν πρέπει να γίνη αποδοχή της
προσφωνήσεως χωρίς προηγουμένως να γίνη βέβαιο πως είναι καλή,
ύστερα από προσεκτική εξέτασι. Πλην όμως, επειδή προσπαθούσε να
καταστείλη την ταραχή της ψυχής, δεν πρόφερε καμμία λέξι. μόνο, αφού
πήρε κάποιο φοβισμένο σχήμα, άφηνε να φανή η κατάστασι της ψυχής της
και στήλωσε την σταθερότητα του ήθους της αντί για την φωνή της. Έλεγε
7
μέσα της. ποταπός είη ο ασπασμός ούτος; Μήπως μόνη εγώ απ’ όλες τις
γυναίκες θα καινοτομήσω την φύσι; Μήπως μόνο εγώ μπορώ να
κυοφορήσω καρπό χωρίς να συνέλθω με άνδρα; Ποταπός είη ο ασπασμός
ούτος; Ποιος έφερε αυτή την αγγελία και από πού μπήκε; Να είναι
άνθρωπος αυτός που ομιλεί; Αλλά φαίνεται ως ασώματος. Να είναι
άγγελος; Αλλά μιλάει σαν άνθρωπος. Αγνοώ τί είναι αυτό που βλέπω και
απορώ μ’ αυτά που ακούω.
Τί έκανε λοιπόν ο Γαβριήλ; Αμέσως μόλις κατάλαβε πως η κόρη ταράχθηκε,
δεν σκέφθηκε τίποτε άλλο, αλλά αμέσως της είπε. Μη φοβού, Μαριάμ.
εύρες γαρ χάριν παρά τω Θεώ18. Αφού πρώτα της κατασίγασε το φόβο,
ύστερα της έδωσε θάρρος λέγοντας «μη φοβάσαι, γιατί βρήκες χάρι από
τον Θεό». αυτήν που έχασε η Εύα. Με το να πη χάριν, διέλυσε την
αμφιβολία της γνώμης της και το ότι της φάνηκε πως πρέπει να σκεφθή
καλά το πράγμα. Και προσθέτοντας το εύρες γαρ χάριν παρά τω Θεώ
πιθανώς να αντέκρουσε τον φόβο της Παρθένου. Μη φοβού Μαριάμ. Δεν
είναι απατηλός ο τρόπος. δεν έχω έλθη για να σε αποπλανήσω. δεν λαλεί
πάλι ο όφις που συρίζει, δεν σου μιλάω από την γη. Από τα ύψη ήλθα για
να σου φέρω το χαρμόσυνο μήνυμα. και όχι απλώς ένα καλό μήνυμα, αλλά
ένα μήνυμα μεγάλης χαράς. Μη φοβού, Μαριάμ. ο ασπασμός δεν
αποτελεί χλευασμό, ούτε το μήνυμα φέρει λύπη.
Ο Κύριος μετά σου, ο χορηγός κάθε χαράς και Σωτήρας όλου του κόσμου.
Μαζί σου, αυτός που δεν χωρίσθηκε από τους πατρικούς κόλπους, αλλά
και έχει συλληφθή μέσα στην μήτρα σου. Σε απεκάλεσα Κεχαριτωμένη για
να σου φανερώσω την χαρά του μυστηρίου σου. Σε ωνόμασα
Κεχαριτωμένη, διότι δέχθηκες στην μήτρα σου όλη την χαρά και
χαριτώθηκες με στολή που λάμπει από τα θεία χαρίσματα. Προσφώνησα
ο Κύριος μετά σου, για να δείξω ολοφάνερα την εξουσία αυτού που
εισήλθε προηγουμένως μέσα σου. Διότι αυτός είναι Κύριος και Θεός
εξουσιαστής, άρχων ειρήνης και πατήρ του μέλλοντος αιώνος19, υιός
δικός σου, της Παρθένου, αλλά και Σωτήρας όλων. Ο Κύριος μετά σου. η
χάρις και η αλήθεια μαζί σου. Κύριος του νόμου, Πατέρας της χάριτος και
πηγή της αληθείας. Μη φοβού, Μαριάμ. ο Κύριος μετά σου. Αυτός που
εξουσιάζει κάθε κυριαρχία. ο Υιός του Πατρός των φώτων, ο οποίος
γεννήθηκε ανάρχως από Αυτόν και σαρκώθηκε χρονικώς από εσένα. ο
οποίος ευρίσκεται στον ουρανό ολόκληρος μέσα στον κόλπο Του και κάτω
στην γη ολόκληρος μέσα στην κοιλιά σου. Αυτός είναι μαζί σου και μέσα
σου. Διότι πρόφθασε και εισήλθε και ενδύθηκε την μήτρα σου και έτσι ο
8
κατά φύσιν αχώρητος έγινε μέσα σου χωρητός. Μη φοβού, Μαριάμ. εύρες
γαρ χάριν παρά τω Θεώ. Χάριν, την οποία δεν είχε δεχθή η Σάρρα, δεν την
γνώρισε η Ρεββέκα και δεν την βρήκε η Ραχήλ. Εύρες χάριν, την οποία δεν
αξιώθηκε η ξακουστή Άννα, ούτε η Φενάννα, η αντίπαλός της. Καθ’ όσον
εκείνες έγιναν μητέρες ενώ πριν ήταν άτεκνες, αλλά έχασαν μαζί με την
στείρωσι και την παρθενία. Εσύ όμως και μητέρα θα είσαι και θα έχης
αναφαίρετη την παρθενία. Μη φοβάσαι λοιπόν, γιατί βρήκες χάρι από τον
Θεό. Χάρι, την οποία δε βρήκε κανείς άνθρωπος σ’ όλους τους αιώνες σαν
και σένα. Και ποια άλλη χάρις θα μπορούσε να εξομοιωθή με αυτήν, που
έχει το εξαίρετο προνόμιο πως προέρχεται άμεσα από τον Θεό;
Λοιπόν, εύρες χάριν παρά τω Θεώ. και ιδού συλλήψη εν γαστρί και τέξη
υιόν, και καλέσεις το όνομα αυτού Ιησούν20. Πω, πω, τί θαύμα! Πρώτα της
λύνει την απορία που δημιουργήθηκε μέσα της και έπειτα προσθέτει τα
λόγια της ερμηνείας. Και πρόσεξε πόσα πετυχαίνει με λίγα λόγια.
Καταστέλλει τον φόβο, προμηνύει την χάρι, ερμηνεύει την κύησι,
προφητεύει την γέννησι, ορίζει το όνομα αυτού που θα γεννηθή. Και δεν
σταματά σ’ αυτά ο λόγος του. αλλά και για να φανερωθή καλά το μέγεθος
της εξουσίας αυτού που θα γεννηθή, αμέσως πρόσθεσε. Ούτος έσται
μέγας και υιός υψίστου κληθήσεται, και δώσει Κύριος ο Θεός τον θρόνον
Δαβίδ του πατρός αυτού, και βασιλεύσει επί τον οίκον Ιακώβ εις τους
αιώνας, και της βασιλείας αυτού ουκ έσται τέλος21. Είδες πώς αφαίρεσε
σιγά-σιγά τον φόβο από την Παρθένο; Είδες πόσο θάρρος έδωσε στην
ψυχή της; Διότι, όταν τον είπε Υιό του Υψίστου, αλλά και ότι ο Δαβίδ θα
είναι ο πατέρας του, έδωσε φτερά αμέσως σ’ όλο το νου της, όπως το
δείχνουν τα επόμενα.
Και πρόσεξε την σύνεσι της Παρθένου. Διότι, όταν τα πληροφορήθηκε
αυτά, και κατάλαβε το άτρεπτο της υπεροχικής εξουσίας του Θείου
θελήματος, είπε προς τον άγγελον. πώς έσται μοι τούτο, επεί άνδρα ου
γινώσκω ;22 Παράξενα μου υπόσχεσαι, λέγει, μου αναγγέλλεις πράγματα
που ξεπερνούν την φύσι. Δεν έχω πείρα γάμου. διότι έχω μνηστευθή
βέβαια, αλλά δεν έχω υπανδρευθή. Τον Ιωσήφ τον γνωρίζω ως μνηστήρα
και όχι ως άνδρα. Ο μνηστήρας είναι σύνοικος και όχι σύνευνος. Άσπορη η
γαστέρα, αλλά όχι αρόσιμη. Πώς έσται μοι τούτο, επεί άνδρα ου γινώσκω;
Διότι μήπως μόνον εμένα, λέγει, η φύσις θα με αναδείξη μητέρα δίχως
γάμο; Μήπως μόνη εγώ αντίθετα από τους νόμους της φύσεως θα
εισαγάγω στην φύσι παράξενη γέννησι; Δεν προηγήθηκε γάμος, δεν έχω
9
πείρα από άνδρα. Διότι δεν γνώρισα τον Ιωσήφ. για μένα υπήρξε φύλακας
και όχι άνδρας. Και πώς έσται μοι τούτο;
Αποκρίνεται αμέσως ο Γαβριήλ, και απολεπτύνει την παχύτητα της
ερωτήσεως με το ύψος της αποκρίσεως και λέγει. Τί λόγια είναι αυτά που
λες, τρισμακαρία; Γιατί προβάλλεις τέτοιους λόγους; Εγώ ήλθα από τον
ουρανό να σου αναγγείλω την καινοπρεπή σύλληψι. Δεν σου μιλώ από την
γη, όταν σου λέγω ο Κύριος μετά σου. και συ αναρωτιέσαι πώς έσται μοι
τούτο; Εγώ σου ευαγγελίζομαι αυτόν που πρόφθασε να κατοίκηση μέσα
στην κοιλία σου πριν από την παρουσία μου, και συ μου μιλάς για άνδρα
και για την γήινη γέννησι και λέγεις πώς θα μου συμβή; Κατανόησε, πώς
εξήνθησε η ράβδος. πώς η πέτρα γέννησε το νερό, από πού το κυοφόρησε.
πώς η φωτιά της βάτου προχώρησε μέσα στον θάμνο και δεν την
κατέφλεξε. Εάν σε αυτά δεν δείχνης απιστία, ούτε σε μένα να δείχνης.
Διότι αυτός που ενεργεί και αυτά και εκείνα, είναι ένας. αυτός που τον
φέρεις μέσα σου. Κατά ένα παράξενο θεσμό αντίθετο με τους νόμους της
φύσεως θα γίνης τροφός αυτού που θα κυοφορήσης. Όχι όπως η Ελισάβετ,
όχι όπως η Άννα που σε γέννησε. Διότι εκείνες έγιναν μητέρες, αφού
δέχθηκαν σπέρμα, ενώ εσύ θα γεννήσης χωρίς άνδρα αυτόν που
κατοίκησε μέσα σου άσπορος. Και αν θα ήθελες να μάθης τον τρόπο, θα
σου τον πω και αυτόν με σαφήνεια.
Πνεύμα Άγιον επελεύσεται επί σε και δύναμις υψίστου επισκιάσει σοι23.
Διότι αυτός που γεννάται δεν θα προέλθη από θέλημα σαρκός. ούτε θα
μεσιτεύση στον τοκετό της μητέρας του Θεού η ηδονή της σάρκας. διότι
στάθηκε πάνω από τους όρους της φύσεως και όμως δεν είναι τελείως έξω
από την φυσική τάξι, αφού ο υπερφυσικός λόγος υπερίσχυσε του φυσικού.
Κανένα πάθημα δεν θα συμβή στην επίγεια κύησι, απ’ αυτά που συνήθως
την ακολουθούν, όπως κανένα δεν συνέβη στην ουράνια γέννησι. Πνεύμα
Άγιον επελεύσεται επί σε και δύναμις υψίστου επισκιάσει σοι. Πρόσεξε σε
ποιο σημείο φανερώνεται το μυστήριο της Αγίας Τριάδος. Διότι, όταν είπε
Πνεύμα Άγιον, δεν εννόησε κανένα άλλον παρά τον Παράκλητο. Δύναμι
του Υψίστου, προφανώς υπονοεί τον Υιόν. Διότι με την λέξι Ύψιστος,
εισάγεται ταυτόχρονα το πρόσωπο του Πατρός. Το, «θα σε επισκίαση»
νομίζω ότι αναφέρεται σε αυτό που προείδε ο Αββακούμ με τα διορατικά
του μάτια ως όρος κατάσκιο24, και εννοούσε την Παρθένο. Δι’ ο και το
γεννώμενον άγιον κληθήσεται υιός Θεού25. Διότι το προαιώνιο βρέφος
που διαπλάσθηκε απερινόητα από το Άγιον Πνεύμα διά του αγίου Πατρός,
δίκαια θα είναι άγιο και θα ονομασθή Υιός του Υψίστου, διότι υπάρχει
10
συναΐδιος Λόγος του Υψίστου. Έχει φανερωθή λοιπόν με σαφήνεια στην
Παρθένο, τί και από πού και τί λογής είναι αυτό που κυοφορήθηκε μέσα
της και ότι αυτό που θα γεννηθή θα είναι Υιός του Θεού. Για να
διασαφηνίση πιο ανάγλυφα και καλύτερα την δύναμι του λόγου
προσθέτει την κυοφορία της Ελισάβετ. Σαν να της λέγει ότι αυτός που ήταν
ικανός να δείξη ανέλπιστα γόνιμη την μήτρα στα γεράματα, είναι
ολοφάνερο πως θα δείξη και παρθένον κυοφόρο υπέρ λόγον. Γι’ αυτό
προσθέτει. ότι ουκ αδυνατήσει παρά τω Θεώ παν ρήμα26. Μάλλον εύκολα
και με πολλή σαφήνεια ο Γαβριήλ έπεισε την Παρθένο να αποδεχθή το
θαύμα, προσθέτοντας το ουκ αδυνατήσει παρά τω Θεώ παν ρήμα.
Τί λέγει λοιπόν το Ευαγγέλιο; Είπε δε Μαριάμ. ιδού η δούλη Κυρίου.
γένοιτό μοι κατά το ρήμα σου27. Είδες σύνεσι; Είδες υπερβολή ευγενικής
συστολής; Αφού κατάλαβε καλά την σύλληψι του τοκετού, την γέννησι του
τέκνου, ποιος και τίνος θα είναι υιός και ποιος θα ονομασθή, και ποιου
θρόνου είναι διάδοχος και σε ποιους θα βασιλεύση, και τέλος ότι αυτός
που θα γεννηθή δεν θα εκπέση από την βασιλεία, άφησε και αυτή να βγη
απ’ το στόμα της αντίστοιχη χαρούμενη φωνή. ιδού η δούλη Κυρίου.
γένοιτό μοι κατά το ρήμα σου. Και εννοεί αυτό: Να, είμαι έτοιμη και τίποτε
δεν υπάρχει που θα με εμποδίση. Η ψυχή πρόθυμη, η κοιλία εύκαιρη. διότι
είναι ανέπαφη και φυλάσσεται μόνο για τον Πλάστη. «Ιδού η δούλη του
Κυρίου», υπάκουη, πρόθυμη να υπηρετήση, έτοιμη να υποδεχθή. «Ας γίνη
σύμφωνα με τον λόγο σου». Επειδή, λέγει, όλα, όσο ήταν δυνατόν τα
ανήγγειλες ευθέως, όλο αυτό που τελεσιουργείται έχει γεμίσει από χαρά
και υπέρτατη δόξα. Ιδού η δούλη Κυρίου. γένοιτό μοι κατά το ρήμα σου.
Εύγε στην άφραστη οικονομία! Εύγε στην χάρι! Υπερεύγε στην άναρχη
βουλή και πρόγνωσι! Πραγματικά Πνεύμα Άγιο κατοίκησε μέσα στην
Παρθένο, και δύναμις του Υψίστου την επεσκίασε, σύμφωνα με την
προωρισμένη βουλή και πρόγνωσι του Θεού.
Και λέγει: και απήλθεν απ’ αυτής ο άγγελος28, αφού εκπλήρωσε το
λειτούργημα που του είχε ανατεθή. Έφυγε απ’ αυτήν ο άγγελος, αλλά δεν
απομακρύνθηκε ο Κύριος. Διότι ο ένας είναι περιγραπτός, κι αν ακόμη
είναι ασώματος. ενώ ο άλλος είναι απερίγραπτος, κι αν ακόμη είναι
χωρητός μέσα στο σώμα και την κοιλία της Παρθένου. Και ο ένας
προκατήγγειλε ότι ο ερχόμενος κυοφορείται από την Παρθένο για την
σωτηρία των ανθρώπων. Ενώ ο άλλος, ανέλαβε την ουσία μας και την
ανεμόρφωσε στον εαυτό του, αποδίδοντας στην φύσι το κατ’ εικόνα και το
πρώτο αξίωμα, το οποίο το έχασε από την απροσεξία των πρωτοπλάστων.
11
Και αφού το ανύψωσε το έβαλε να καθίση εν τοις επουρανίοις υπεράνω
πάσης αρχής και εξουσίας και δυνάμεως και κυριότητος και παντός
ονόματος ονομαζομένου ου μόνον εν τω αιώνι τούτω, αλλά και εν τω
μέλλοντι29. Σ’ αυτόν ανήκει η δόξα και το κράτος και η τιμή και η
προσκύνησις, μαζί με τον άναρχό του Πατέρα και το πανάγιο και ζωοποιό
Πνεύμα, τώρα και πάντοτε, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν*.
Πηγή: Http://Www.Impantokratoros.Gr/Andreas_krhths_euaggelismos.El.Aspx
Ὁ Σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ καὶ ἡ σημασία του στὴν ζωή μας
Μακαριστού Αρχιμανδρίτου Γεωργίου Καψανη ηγουμένου Ιεράς Μονής
Γρηγορίου Αγίου Όρους
Οἱ ὀδυνηρὲς καὶ ἀνίατες ἀσθένειες, ὁ θάνατος προσφιλῶν μας προσώπων,
ὅπως καὶ ὁ ἰδικός μας θάνατος, ἡ ἀδικία, ἡ ἀχαριστία καὶ περιφρόνησις, οἱ
διωγμοὶ ποὺ ἐνίοτε ὑφιστάμεθα, ἡ πτωχεία καὶ ἄλλες δοκιμασίες,
ἀποτελοῦν εὐκαιρίες πού, ἂν τὶς χρησιμοποιήσουμε σωστά, μᾶς
συσταυρώνουν καὶ συνεγείρουν μὲ τὸν Χριστό.
Ἂν ἀγανακτήσουμε, ζημιωνόμαστε πνευματικά. Ἂν τὶς δεχθοῦμε παθητικά,
στωικά, γιατὶ δὲν μποροῦμε νὰ κάνουμε διαφορετικά, πάλι δὲν
ὠφελούμεθα. Ἂν ὅμως τὶς δεχθοῦμε ὡς ἐπίσκεψι Θεοῦ καὶ ὡς εὐκαιρίες
γιὰ τὴν πνευματική μας τελείωσι, τότε πολὺ εἶναι τὸ κέρδος. Ἡ ἑκούσια
ἀποδοχὴ τοῦ πόνου ὡς Σταυροῦ, ὡς δώρου τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ γιὰ τὴν
πνευματική μας τελείωσι, μᾶς ἀνεβάζει στὸ ὕψος τῶν ἁγίων μαρτύρων. Ὁ
Χριστιανὸς π.χ. ποὺ στὸ κρεββάτι τοῦ πόνου ὀδυνᾶται καὶ ὑπομένει καὶ
εὐχαριστεῖ τὸν Θεό, ἀναδεικνύεται σὲ ὁμολογητὴ τῆς δυνάμεως τῆς
πίστεως καὶ σὲ σύγχρονο μάρτυρα, ἐφ’ ὅσον διὰ τῆς ἀποδοχῆς τοῦ
Σταυροῦ μεταβάλλει τὸ ἀκούσιο τοῦ πόνου σὲ ἑκούσιο.
Ἁγιορείτης ἀσκητὴς εἶπε ἐνδεικτικά: Ἕνα «δόξα σοι ὁ Θεὸς» τὴν ὥρα ποὺ
πονᾶμε, ἔχει μεγαλύτερη ἀξία ἀπὸ χίλια «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ», ὅταν δὲν
πονᾶμε.
12
Ὁ συσταυρωμένος μὲ τὸν Χριστὸ Παῦλος, ὁ φέρων στὸ σῶμα του τὰ
στίγματα τοῦ Χριστοῦ, μᾶς ἐβεβαίωσε ὅτι: «εἰ ὑπομένομεν, καὶ
συμβασιλεύσομεν» (Β ́ Τιμ. β ́, 12). Αὐτὴν τὴν στάσι ἔδειξαν στὰ παθήματα τῆς
ζωῆς ὅλοι οἱ Ἅγιοι, μὲ κορυφαῖο τὸν μακάριο καὶ πολύαθλο Ἰώβ, ποὺ γι’
αὐτὸ θεωρεῖται καὶ τύπος Χριστοῦ. Ὁ Ἰὼβ ἦταν δίκαιος, δὲν ἦταν ἀσεβὴς
καὶ ἁμαρτωλός. Καὶ ὅμως παρεχώρησε ὁ Θεὸς νὰ περάση ἀβάστακτους
πόνους, ἐνῷ ἄλλοι ἀσεβεῖς εὐημεροῦσαν.[...]
Κατὰ ἕνα ἰδιαίτερο τρόπο συμμετεῖχε στὰ παθήματα τοῦ Χριστοῦ ἡ
Θεοτόκος, «συμπράττουσα καὶ συμπάσχουσα τῇ δι’ αὐτῆς ὑψοποιῷ
κενώσει τοῦ Λόγου» (ἡ Θεοτόκος συνέπραττε καὶ συνέπασχε μὲ τὸ νὰ
συνεργήση στὴν ὑψοποιὸ κένωσι τοῦ Λόγου), κατὰ τὸν ἅγιο Γρηγόριο
Παλαμᾶ.
1 Ἀπὸ τὴν ἐκ Πνεύματος Ἁγίου σύλληψι, στὴν ἁγία γαστέρα της,
τοῦ Μονογενοῦς Υἱοῦ της, ἄρχισαν καὶ οἱ δοκιμασίες της. Μὴ μπορώντας
ὁ Ἰωσὴφ νὰ ἐξηγήση τὴν ὑπερφυῆ σύλληψι καὶ ἐγκυμοσύνη της
«ἐβουλήθη λάθρα ἀπολῦσαι αὐτήν» (Ματθ. α ́, 19). Μεγάλη ἔπρεπε νὰ εἶναι τότε
ἡ ὀδύνη τῆς ἁπλῆς καὶ ἀσήμου κόρης Μαρίας.
Δοκιμασία καὶ οἱ δυσκολίες νὰ βρεθῆ τόπος ἐν τῷ καταλύματι γιὰ νὰ
γεννήση τὸν Μονογενῆ της. Σπανίως γυναίκα ἔγκυος καὶ ἑτοιμόγεννη δὲν
εὑρίσκει τόπο νὰ γεννήση.
Δοκιμασία ἡ προσπάθεια τοῦ Ἡρώδου νὰ φονεύση τὸ Θεῖο Βρέφος,
δοκιμασία καὶ ἡ φυγή τους στὴν Αἴγυπτο. Ἄστεγη στὴν Βηθλεέμ,
πρόσφυγας στὴν Αἴγυπτο.
Δοκιμασία καὶ ἡ ἀγωνία, ὅταν κατὰ τὸ προσκύνημά τους στὰ Ἱεροσόλυμα
ἔχασε ἐπὶ τριήμερο τὸν δωδεκαετῆ Ἰησοῦ.
Κάθε πόνος καὶ κατατρεγμὸς τοῦ Ἰησοῦ κατὰ τὴν τριετῆ του δράσι ἦταν καὶ
ἰδική της δοκιμασία.
Ἂς ἀκούσουμε τὸν ἅγιο Νικόλαο Καβάσιλα: «Καὶ συμμετεῖχε μὲ τὸν Υἱό της
στὴν αἰσχύνη καὶ στὶς ὕβρεις καὶ σὲ ὅλα ὅσα ἀποκάλυπταν τὴν φτώχεια,
13
στὴν ὁποία ἦρθε γιὰ χάρη μας. Καὶ ἀνεχόταν τὸ ἐπάγγελμα τοῦ
φαινομενικοῦ πατέρα του, τοῦ Ἰωσήφ, καὶ μακροθυμοῦσε, παίρνοντας τὸ
μέρος τοῦ Υἱοῦ της γιὰ τὴν δική μου σωτηρία...
Κι ὅταν ἐκεῖνοι τοὺς ὁποίους εὐεργετοῦσε τὸν φθονοῦσαν καὶ τὸν
μισοῦσαν, ἡ Παρθένος πονοῦσε μαζί Του καὶ δεχόταν τὰ βέλη τοῦ μίσους
των...
Ὅταν πάλι χρειάσθηκε νὰ ὑποφέρη γιὰ μᾶς ὁ Σωτὴρ καὶ νὰ πεθάνη, πόσο
μεγάλες ἦσαν οἱ ὀδύνες, μὲ τὶς ὁποῖες τοῦ συμπαραστάθηκε ἡ Παρθένος!
Τί βέλη τὴν διαπέρασαν! Γιατὶ κι ἂν ὁ Υἱός της ἦταν μόνο ἄνθρωπος καὶ
τίποτε ἄλλο, τίποτε ὀδυνηρότερο δὲν θὰ μποροῦσε νὰ προσθέση κανεὶς σὲ
μιὰ μητέρα. Ἀλλὰ τώρα εἶναι ὁ μόνος Υἱός της, ποὺ τὸν ἔφερε στὸν κόσμο
μόνη της, κατὰ τρόπο παράδοξο, ποὺ δὲν λύπησε ποτὲ οὔτε τὴν ἴδια οὔτε
κανένα ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, ποὺ ἀντίθετα, τοὺς εὐεργέτησε ὅλους τόσο,
ὥστε νὰ ξεπεράση ὅλες τὶς προσδοκίες τους. Τί λοιπὸν συναισθήματα εἶναι
φυσικὸ νὰ εἶχε ἡ Παρθένος, ὅταν ἔβλεπε τὸν Υἱό της σὲ τόσο φοβερὲς
ὀδύνες, αὐτὸν ποὺ ἦταν ὁ εὐεργέτης τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως, «τὸν πρᾶον,
τὸν ταπεινὸν τῇ καρδίᾳ», αὐτὸν ποὺ δὲν ὑπῆρξε ποτὲ «ἐρίζων οὐδὲ
κραυγάζων», τὸν ὁποῖον κανεὶς ποτὲ δὲν θὰ μποροῦσε νὰ κατηγορήση γιὰ
τὸ παραμικρό, ὅταν τὸν ἔβλεπε νὰ σέρνεται ἀπὸ ἐκεῖνα τὰ ἄγρια θηρία, νὰ
γυμνώνεται, νὰ δέρνεται, νὰ κρίνεται ἄξιος τῆς χειρότερης καταδίκης, νὰ
πεθαίνη τὸν ἐξευτελιστικότερο θάνατο μαζὶ μὲ τοὺς ἁμαρτωλότερους
ἀνθρώπους, ἔξω ἀπὸ κάθε ἔννοια δικαιοσύνης καὶ νόμου, ὅπως συμβαίνει
σὲ τυραννικὰ καθεστῶτα; Προσωπικὰ πιστεύω ὅτι τέτοια ὀδύνη ποτὲ σὲ
κανένα ἄνθρωπο δὲν μπορεῖ νὰ ὑπάρξη...
Γι’ αὐτὸ τὴν ὥρα τῶν παθῶν κατέλαβε τὴν Παρθένο θλίψη ὑπερβολικὴ καὶ
ἀπερίγραπτη, τέτοια ποὺ παραπλήσια ποτὲ δὲν ἔνοιωσε ἄνθρωπος. Γιατὶ
αὐτὴ εἶδε τὴ σταύρωση σὰν μητέρα, ἀλλὰ καὶ σὰν ἄνθρωπος μὲ σωστὴ
κρίση, σὰν κάποιος ποὺ μπορεῖ νὰ διακρίνη καθαρὰ τὴν ἀδικία.
14
Γιατὶ ἔπρεπε νὰ λάβη μέρος σὲ κάθε τι ποὺ ἔκανε ὁ Υἱός της γιὰ τὴν
σωτηρία μας. Ὅπως τοῦ μετέδωσε τὸ αἷμα καὶ τὴν σάρκα της κι ἔλαβε
ἀμοιβαῖα μέρος στὶς δικές του χάριτες, κατὰ τὸν ἴδιο τρόπο ἔλαβε μέρος
καὶ σὲ ὅλους τοὺς πόνους καὶτὴν ὀδύνη του. Κι αὐτὸς βέβαια καρφωμένος
στὸν Σταυρὸ δέχθηκε στὴν πλευρὰ τὴν λόγχη, ἐνῷ διαπέρασε τὴν καρδιὰ
τῆς Παρθένου ρομφαία, ὅπως ἀνήγγειλε ὁ ἁγιώτατος Συμεών. Μὲ τὸν ἴδιο
τρόπο καὶ ὅλα τὰ ἄλλα μαρτύρια τὰ προξενοῦσαν οἱ «κύνες» ἐκεῖνοι ἀπὸ
κοινοῦ στὸν Υἱὸ καὶ στὴ μητέρα. Τὸ ἴδιο καὶ ὅταν χρησιμοποιώντας
παλαιοτέρους λόγους του τὸν κατηγοροῦσαν σὰν ἀλαζόνα, κι ὅταν τὸν
ὀνόμαζαν πλάνο κι ἀγωνίζονταν ν’ ἀποδείξουν τὴν πλάνη του».2
Ὁ δίκαιος Συμεὼν κατὰ τὴν Ὑπαπαντὴ εἶχε προφητεύσει ὅτι ρομφαία θὰ
περνοῦσε τὴν ἁγία ψυχὴ τῆς Θεοτόκου.
Αὐτὴ ἡ ρομφαία πολλὲς φορὲς τὴν ἐπόνεσε. Πάντα ὅμως ὑπέμενε καὶ
ἐπιτελοῦσε, κατὰ τὸν ἅγιο Γρηγόριο τὸν Παλαμᾶ, «ἆθλον τῆς ἀπαραμίλλου
καρτερίας».
Καὶ μετὰ τὴν Ἀνάληψι τοῦ Υἱοῦ της, πάλι ἀνάμεσα στοὺς Ἀποστόλους καὶ
τοὺς πρώτους Χριστιανοὺς πρώτη αὐτὴ σηκώνει τὸν Σταυρὸ τῶν διωγμῶν,
τοὺς στηρίζει καὶ τοὺς καθοδηγεῖ στὸ ἀποστολικό τους ἔργο. Ὅπως τότε
στὴν Σταύρωσι τοῦ Υἱοῦ της «εἱστήκει παρὰ τῷ Σταυρῷ» καὶ συνέπασχε
καὶ συσταυρωνόταν μαζί Του, ἔτσι καὶ μετὰ τὴν Ἀνάληψί Του αὐτὴ σηκώνει
τὸν Σταυρὸ τῆς Ἐκκλησίας καὶ αὐτὴ εἶναι ἡ συμπάσχουσα μητέρα τῶν
Χριστιανῶν.
Παραπομπές
1. Ἁγ. Γρηγ. Παλαμᾶ, Εἰς τὴν Κοίμησιν, Ε.Π.Ε., τ. 10, σελ. 443.
2. Ἁγ. Νικολάου Καβάσιλα, ἐνθ’ ἀνωτ. σελ. 209-213.
Πήγη: Περιοδικὸ Ὁ Ὅσιος Γρηγόριος, τόμος 18, Ἅγιον Ὄρος, 1993
Πειραϊκὴ Ἐκκλησία - Τεῦχος 225
15
Λόγος Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου στην Τριήμερο
Ανάσταση του κυρίου ημών Ιησού Χριστού
Χαίρετε εν Κυρίω πάντοτε, αγαπητοί αδελφοί και σας το ξαναλέω:
ΧΑΙΡΕΤΕ.
Ο Χριστός έφτασε, μη μεριμνάτε για τα φθαρτά.
Ο Κύριος Ανέστη εκ νεκρών και μαζί του πλήθος πολύ αγίων.
Ας γιορτάσουμε λοιπόν ευχάριστα και συνετά.
Αυτή είναι η ημέρα για την οποία δημιούργησε τον κόσμο ο Κύριος. Ας
γεμίσουμε αγαλλίαση και ευφροσύνη κατ ̓ αυτήν. Ας διακηρύξουμε την
ανάσταση του Σωτήρος και περισσότερο ας κραυγάσουμε με χαρά για την
σωτηρία μας.
Ας κηρύξουμε το νόημα αυτής της σωτηρίου ημέρας. Ας διακηρύξουμε την
νέκρωση του διαβόλου, την αιχμαλωσία των ακαθάρτων δαιμόνων, την
σωτηρία των χριστιανών, την εκ νεκρών ανάσταση.
Με την Ανάσταση του Χριστού "σβύνει ἡ γέενα τοῦ πυρός", "τελειώνει ὁ
σκώληξ ὁ ἀκοίμητος"· ταράττεται ο Άδης και ο θάνατος· πενθεί ο διάβολος·
νεκρώνεται η αμαρτία· διώχνονται τα πονηρά πνεύματα· οι άνθρωποι
μπορούν και "ανεβαίνουν" στους ουρανούς· οι νεκροί ελευθερώνονται
από τα δαιμονικά δεσμά και καταφεύγοντες στον Θεό, λένε στον διάβολο:
Πού είναι η νίκη σου, θάνατε; Πού είναι το κεντρί σου Άδη;
Αίτιος για μας, της αγίας αυτής εορτής και πανηγύρεως, είναι ο Χριστός,
που είναι και κάθε καλού μας, πρόξενος. Αυτός που κατ ̓ αρχάς μας έπλασε
και μας έφερε από την ανυπαρξία σε ύπαρξη, Αυτός μας έσωσε και τώρα
που καταστραφήκαμε. Μας αναζωογόνησε όταν νεκρωθήκαμε. Μας
άρπαξε από τα τυραννικά χέρια του διαβόλου. Μας ελευθέρωσε από την
16
δουλεία στην αμαρτία, εξαφανίζοντας το σύμφωνο δουλείας που είχαμε
υπογράψει. Ο Χριστός, μας εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου,
γενόμενος χάριν ἡμῶν κατάρα.
Για όλα αυτά πρέπει και μεις να πούμε:
Τι θα ανταποδώσουμε στον Κύριο για όλα όσα μας έχει δώσει;
Όντας μονογενής Θεός, ευδόκησε να γίνει για μας άνθρωπος και έγινε
υπήκοος μέχρι θανάτου, για να μας ελευθερώσει από το ενδεχόμενο
αιωνίου θανάτου. Ο Δεσπότης των αγγέλων ντύθηκε μορφή δούλου. Ο
Θεός Λόγος έλαβε σάρκα και έγινε άνθρωπος, Αυτός, που ήταν ομοούσιος
και ταυτόσημος με τον Πατέρα, υπέμεινε όλα αυτά για να μας απαλλάξει
από την άδικη δουλεία και να μας λυτρώσει από την καταφρόνηση.
Ανεχόταν, να υποφέρει βιολογικά και να ταφεί σωματικά, Αυτός που
έδωσε την ζωή, Αυτός που είναι η πηγή της αθανασίας, προκειμένου να
χαρίσει στους ανθρώπους αιώνια ζωή και αθανασία.
Ήταν στην γη ευεργετώντας και θεραπεύοντας τα πάθη των ανθρώπων και
παρά ταύτα οι θεομάχοι Ιουδαίοι του ανταπέδιδαν αχαριστία. Ο Κύριος
μας Ιησούς Χριστός από την πολλή του αγάπη καθάριζε τους λεπρούς,
"φώτιζε" τους τυφλούς, θεράπευε τους αναπήρους, έδιωχνε τους
δαίμονες, ανέστησε τον Λάζαρο, τετραήμερο νεκρό, χόρτασε με πέντε
ψωμιά πέντε χιλιάδες ανθρώπους, περπάτησε πάνω στην θάλασσα,
μετέβαλλε το νερό σε κρασί, θεράπευσε την αιμορροούσα, ανέστησε την
πεθαμένη κόρη του αρχισυναγώγου και έκανε και άλλα πολλά
αξιοθαύμαστα μυστήρια· οι Ιουδαίοι όμως γεμάτοι βάσκανο διάθεση και
φθόνο, άλλοτε λιθοβολούσαν τον Κύριο, άλλοτε προσπαθούσαν να τον
κατακρημνίσουν και τελικώς τον σταύρωσαν.
Ο Κύριος μας όμως Ιησούς Χριστός δεν εμιμείτο την κακία τους, αλλά έδιδε
τα νώτα του στην μαστίγωση, όπως λέει ο προφήτης, και τις σιαγόνες του
στα ραπίσματα· δεν απέστρεφε το πρόσωπό του από την αηδία των
φτυσιμάτων και εν τέλει, οδηγήθηκε σαν πρόβατο στην σφαγή και σαν
17
αρνί σιωπηλό στα χέρια αυτού που το κουρεύει, χωρίς να αντιστέκεται και
χωρίς να αντιλέγει. Βλασφημούμενος δεν ανταπέδιδε τις λοιδορίες και
υφιστάμενος όλα αυτά δεν απειλούσε, αλλά παρέδιδε, κατά την τάξη, τον
εαυτό του, σ ̓ αυτούς που τον έκριναν. Κατά την πρώτη του παρουσία δεν
ήρθε να βασανίσει και να τιμωρήσει όσους δεν Τον εμπιστεύονταν, αλλά
να οδηγήσει στην αλήθεια, με μακροθυμία και υπομονή, όσους είχαν
πλανηθεί από τον σωστό δρόμο.
Μάθε του Χριστού την καλοσύνη και την αγαθότητα την μεγάλη! Τον
βλασφημούσαν οι Ιουδαίοι και του έλεγαν, έχεις δαιμόνιο· και ο Κύριος
όντας μακρόθυμος, έδιωχνε από τους δαιμονισμένους ανθρώπους τον
διάβολο. Οι Ιουδαίοι έφτυναν το πρόσωπο του Σωτήρος Χριστού και αυτός
εθεράπευσε τους τυφλούς με πτύσμα και χώμα. Οι Ιουδαίοι τον
λιθοβολούσαν και ο Χριστός θεράπευσε τους αναπήρους και τους έδινε
την δυνατότητα να τρέχουν. Πάντοτε ευεργετούσε τους υβρίζοντας και
δώριζε αγαθά αντί των, εκ μέρους τους, κακών, σ ̓ εκείνους τους
αχάριστους και απαίσιους ανθρώπους. Υπομένοντας ανεξίκακα τις
ειρωνείες τους ίσως και να φαινόταν ασθενής και αδύναμος, Αυτός που
Τον δορυφορούσαν άγγελοι. Και για να μη λέμε πολλά και μακρύνουμε τον
λόγο ας έλθουμε στα καίρια θέματα.
Τελικά λοιπόν οδηγήθηκε στον Σταυρό και στον θάνατο, ο Βασιλεύς της
δόξης και προσηλώθηκε στο ξύλο ο δοξολογούμενος από τα Χερουβείμ και
τα Σεραφείμ και προσκυνούμενος από όλες τις δυνάμεις και τους
αγγέλους. Όλα αυτά τα υπέφερε και τα έπασχε με πραότητα και καλοσύνη,
υποδεικνύοντας σε μας τον σωστό τρόπο και γενόμενος δάσκαλος
επιεικείας. Γι ̓ αυτό και μεις πρέπει να μάθουμε να υποφέρουμε με
γενναιότητα τον λάθος τρόπο των πονηρών ανθρώπων.
Όταν τον κρέμασαν στο Σταυρό έδειξε μεγαλύτερα έργα και περισσότερα
θαύματα, μήπως και έτσι παύσει την μανία των Ιουδαίων και για να μη
έχουν πρόφαση της απιστίας τους, ούτε να λένε ότι σταύρωσαν έναν κοινό
άνθρωπο.
18
Ανέχθηκε ο Χριστός να σταυρωθεί και να αρθεί στον αέρα, για να
φυγαδεύσει τις δαιμονικές παρουσίες που "κρύβονται" στον αέρα.
Κρεμάσθηκε επί ξύλου, ώστε να γιατρέψει την αμαρτία που "εισήλθε"
στον άνθρωπο δια του ξύλου "τοῦ ἐν τῷ παραδείσῳ". Τρυπήθηκε με την
λόγχη του στρατιώτη στην πλευρά για να θεραπεύσει και την γυναίκα, που
πλάσθηκε από την πλευρά του Αδάμ. Το φίδι εξαπάτησε την Εύα, αυτή δε
παρέσυρε στην παράβαση και τον Αδάμ και έτσι τους "τιμώρησε" και τους
δύο ο Θεός και κυριάρχησε ο θάνατος από αρχής μέχρι τώρα και σε όσους
δεν αμάρτησαν. Γι ̓ αυτό πληγώνεται στην πλευρά του ο Χριστός ώστε να
μάθουμε ότι και για τους άντρες και για τις γυναίκες σωτηρία είναι το
πάθος του Χριστού.
Πρώτα επλάσθη ο Αδάμ κατόπιν η Εύα.
Ο Αδάμ δεν απατήθηκε, η γυναίκα εξαπατηθείσα, παρέβη την εντολή του
Θεού και άκουσε ότι θα σωθεί δια της τεκνογονίας.
Ποιας γυναικός τεκνογονία; Μόνον της Μαρίας!
Η Μαρία γέννησε τον Σωτήρα Χριστό, χωρίς συζυγική συνεύρεση (όπως
γράφει ο Ησαΐας), αλλά δια του Αγίου Πνεύματος, όπως της είπε ο
αρχάγγελος Γαβριήλ. Γι ̓ αυτό τον λόγο τραυματίζεται και η πλευρά του
Χριστού, ώστε να υλοποιηθούν τα προλεχθέντα και να διδαχθεί το
μυστήριο του Βαπτίσματος και να φανερωθεί η Χάρις η μέλουσσα. Βγαίνει
λοιπόν αίμα και νερό από την πλευρά του Χριστού, ώστε να σβήσει και
διαγράψει την "χειρόγραφη" δέσμευση μας με την αμαρτία και να μας
καθαρίσει με το αίμα Του ώστε να απολαύσουμε τον παράδεισο.
Ω! Μυστήριο μεγάλο!
Μετανόησε ο ληστής και υπήρχε ανάγκη ύδατος για να βαπτισθεί.
Κρεμόταν στον Σταυρό και δεν υπήρχε δυνατότητα άλλου τόπου για το
βάπτισμα. Ούτε πηγή, ούτε λίμνη, ούτε βροχή, ούτε ιερέας για να τελέσει
το μυστήριο, αφού όλοι οι μαθητές έφυγαν "δια τόν φόβον τῶν Ἰουδαίων".
19
Ο Ιησούς και σ ̓ αυτή την συνθήκη δεν δυσκολεύτηκε να βρει νερό, αλλά
και επί του Σταυρού κρεμάμενος έγινε δημιουργός υδάτων. Διότι, αφού
δεν ήταν δυνατόν να εισέλθει στην Βασιλεία του Θεού ο ληστής χωρίς να
βαπτισθεί και ήταν φυσικά ανάγκη αυτός που μετανοεί να μη χάσει το
Βάπτισμα, ο Χριστός προσέφερε νερό και αίμα από την τρυπημένη πλευρά
του, ώστε και τον ληστή να ελευθερώσει από τα κακά που είχαν
"κρεμαστεί" πάνω του και συγχρόνως να κάνει φανερό το ότι, το αίμα Του
(του Χριστού) γίνεται λυτρωτικό και καθαρτικό σε όσους στηρίζουν την
ελπίδα τους σ ̓ Αυτόν. Γιατί, αν το αίμα των θυσιαζομένων ταύρων και
τράγων και η στάχτη της προσφερθείσης στο θυσιαστήριο δαμάλεως, όταν
ράντιζαν οι ιερείς της Π. Διαθήκης τους αμαρτωλούς, άγιαζαν και παρείχαν
σωματική καθαρότητα, πόσο μάλλον το αίμα του Σωτήρος μας Ιησού
Χριστού είναι λυτρωτικό για όλους μαζί τους χριστιανούς;!
Εάν λοιπόν σου πει κάποιος εκ των απίστων: Γιατί σταυρώθηκε ο Χριστός;
Απάντησέ του: Για να "σταυρώσει" τον διάβολο!
Εάν σου πει: Γιατί κρεμάσθηκε επί ξύλου; Πες του: Για να θεραπεύσει την
"διά τοῦ ξύλου" εις τον παράδεισο διαπραχθείσα αμαρτία!
Εάν σου πει: Γιατί φόρεσε αγκάθια επί κεφαλής; Απάντησέ του: Για να
ξεριζώσει "τάς ἄκανθας και τριβόλους" που καταδικάσθηκε ο Αδάμ στον
πάλαι παράδεισο να "καλλιεργεί"! Ο Ιησούς όντας φιλάνθρωπος,
φροντίζοντας για το δημιούργημά Του, υπέστη τα πάντα για μας, θέλοντας
να μας ελευθερώσει από την καταδίκη. Όπως γεννήθηκε από γυναίκα,
ώστε να εξαλείψει την αμαρτία, που εισήλθε στον κόσμο δια της γυναικός,
έτσι και στεφανώνεται με αγκάθια, ώστε να κάνει την γη να μη "παράγει"
αγκάθια (όπως πριν εκ της παρακοής), αλλά να είναι ημερώτερη.
Εάν σε ρωτήσει: Γιατί ήπιε όξος και χολή; Πες του: Για να μπορέσουμε
εμείς να αποβάλουμε το θανατηφόρο δηλητήριο που κατά δαιμονική
συμβουλή ήπιαμε. Έτσι λοιπόν η χολή και το όξος του Χριστού έγιναν για
μας γλυκασμός και φάρμακο θεραπείας.
20
Εάν δε ρωτήσει πάλι ο άπιστος: Γιατί φόρεσε κόκκινο ένδυμα και
γονυπέτησαν μπροστά Του οι άνθρωποι, πες του: Για να τον
προσκυνήσουν και χωρίς να το θέλουν οι Ιουδαίοι και να ομολογήσουν
ακουσίως την Βασιλεία Του. Τότε εμπαίζοντες προσκυνούσαν χωρίς να
ξέρουν τι κάνουν, τώρα στην κοινή ανάσταση κάθε γόνατο, αγγέλων,
ανθρώπων και δαιμόνων θα καμφθεί και κάθε γλώσσα θα ομολογήσει
Κύριον τον Ιησού Χριστό εις δόξαν του Θεού Πατρός.
Όλα τα παραπάνω τα έκαναν εκείνοι οι χριστομάχοι Ιουδαίοι αγνοούντες
το ποιος είναι ο Σταυρούμενος ή μάλλον εθελοτυφλούντες· η κτίση όμως
δεν αγνοούσε τον Κύριο και Δημιουργό της. Ενώ ο Σωτήρας ήταν επί
Σταυρού κρεμάμενος, βλέποντας ο φυσικός ήλιος τον Ήλιο της
Δικαιοσύνης Χριστό να υβρίζεται υπό των παρανόμων, μη αντέχοντας το
γενόμενο, έφυγε σκοτίζοντας την γη, θεωρώντας απαράδεκτο να συνεργεί
και να φωτίζει ανθρώπινα μάτια, που διέπρατταν την μεγαλύτερη απ ̓ όλες
ασέβεια. Και δεν έφυγε μόνον ο ήλιος, αλλά και η γη έτρεμε μη αντέχοντας
τα αμαρτωλά δρώμενα και θέλοντας να αποδείξει ότι είναι Θεός ο
Σταυρούμενος και γι ̓ αυτό δεν τα ανεχόταν και δυσφορούσε να έχει πάνω
της τους Ιουδαίους! Γιατί δεν μόλυνε τόσο την γη ούτε η αδελφοκτονία του
Κάιν, ούτε η πυργοποιΐα των ανθρώπων, ούτε οι ομοφυλοφιλίες των
Σοδομιτών, ούτε οι πρωτεργάτες της ειδωλολατρείας, ούτε το αίμα των
Άβελ και του Ζαχαρία, όσο οι Ιουδαίοι που τόλμησαν "τό μέγα τοῦτο
ἀσέβημα"!!
Ω, της αναισθησίας και αγνωμοσύνης των Ιουδαίων. Οι πέτρες εσχίσθηκαν
και αυτοί δεν το αισθάνονται! Τα άψυχα συγκλονίζονταν και οι έμψυχοι
απιστούσαν! Γι ̓ αυτό σχίσθηκε στα δύο το καταπέτασμα του Ναού για να
γίνει ολοφάνερη η ερήμωσή τους! Σχίσθηκε το καταπέτασμα και φάνηκε η
γύμνωση όλων και πραγματοποιήθηκε ο λόγος του Χριστού: Ιδού
αφήνεται ο οίκος σας έρημος!! Όντως, μετά την Χριστοκτονία,
ερημώθηκαν όλα τα ιερά των Ιουδαίων και οι άγγελοι του Ναού και της
πόλεως έφυγαν από εκεί ήλθαν στην Εκκλησία! Πολλά σώματα
κεκοιμημένων αγίων αναστήθηκαν μαζί με τον Χριστό για να μάθουμε
21
εμείς, ότι ο Χριστός πεθαίνοντας δεν ανίσταται μόνος, αλλά συνανιστά εκ
νεκρών και όλους τους εις Αυτόν πιστεύοντας!!
Αυτή είναι, δι ̓ ολίγων, η όμορφη εορτή του Πάσχα και αυτά είναι τα
μυστήρια των χριστιανών!
Γιορτάζουμε την ανάσταση των νεκρών και την αιώνια ζωή.
Ας γιορτάσουμε χωρίς κακία και πονηρία, αλλά με ειλικρίνεια και αλήθεια.
Πιστεύοντες στην Ομοούσιο και Άκτιστο Αγία Τριάδα, τον Πατέρα τον Υιό
και το Άγιο Πνεύμα. Πιστεύοντες στην Ανάσταση και προσδοκούντες τον
Κύριο Ιησού Χριστό και πάλιν ερχόμενο όχι πλέον ταπεινά, αλλά ένδοξα,
με ουράνια λαμπρότητα, μαζί με φωτεινούς αγγέλους, με φόβο και χαρά!
Ο Θεός της ειρήνης να καταξιώσει όλους μας να αναστηθούμε μαζί με τους
αγίους με την Χάρη και την φιλανθρωπία του μονογενούς Υιού Του μαζί με
τον Οποίον και με το Άγιο Πνεύμα αξίζει δόξα τιμή και προσκύνηση, τώρα
και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. ΑΜΗΝ.
